Deyim

Ders Olmak Ne Demek?

Anlamı

kötü bir olay bir daha yapmamak üzere örnek olmak, ibret olmak:
'Bu seneki tecrübe aynı zamanda bir de ders oldu.' -H. C. Yalçın.

Detaylı Açıklama

Ders olmak, kötü bir olayın, bir daha yapmamak üzere örnek olması, ibret olması demektir. Deyimin öznesi kişi değil, olaydır: bir trafik kazası, iflas, ceza ya da utanç verici bir an. Olay kime ders olduysa o kişi yönelme ekiyle anılır: ona ders oldu. Tanımdaki bir daha yapmamak üzere sözü, dersin bir davranışı tekrarlamamaya yönelik olduğunu gösterir. Kişi olaydan önce bir hata yapmıştır ya da başkasının yaptığı hatanın sonucunu görmüştür. Olay o kişinin kendi başından geçmiş olabilir, bir başkasının başından da. Tanımda olayın kötü olduğu açıkça belirtilir. Olay, kişinin aynı şeyi bir daha yapmaması için bir örnek yerine geçer. Ders olan bir olay tek bir kişiye de, bütün bir sınıfa ya da mahalleye de örnek olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Aşırı hız yüzünden geçirdiği kaza Murat'a ders oldu; o günden beri şehir dışında bile yavaş sürüyor.
  2. Kefil olduğu arkadaşının borcunu ödemek zorunda kalması babama ders oldu; bir daha kimsenin senedine imza atmadı.
  3. Kopya çekerken yakalanan iki arkadaşın aldığı ceza bütün sınıfa ders oldu, kimse bir daha kopyaya yeltenmedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir tecrübedir: Bu seneki tecrübe aynı zamanda bir de ders oldu. Öznenin bir kişi değil yaşanmış bir deneyim olması, tanımdaki olay öğesine uyar. Tecrübenin kime örnek olduğu cümlede söylenmez.

Başı taşa değmek, ağır bir durumun kişinin kendisine ders olmasıdır; deyimde kişi öne çıkar. Ders olmakta ise olay öne çıkar: kötü bir olay birine ders olur. İkisi aynı durumu iki ayrı yerden anlatır.

Atasözü, bir olaydan gerekli dersi alanın sonra uyanık davrandığını söyler. Ders olmak ise o olayın kişiye örnek olmasını anlatır. Deyim olayın kendisine, atasözü olaydan sonraki uyanıklığa bakar.