Deyim

Ders Vermek Ne Demek?

Anlamı

1) öğretmek, yetiştirmek: İyi konuşurdu, ders vermek sanatını bilirdi. 2) azarlamak, sert davranmak, sert bir karşılıkla yola getirmek:
'Evvela kendi kendisini cezalandırdı, sonra kendisi gibi yaşamak istemeyenlere ders verdi.' -P. Safa.

Detaylı Açıklama

Ders vermek, sözlükte iki anlamla yer alır. Birincisi öğretmek, yetiştirmektir; bir öğretmen öğrencilerine, bir usta çıraklarına ders verir. Sözlük bu anlamı ders vermenin bir sanat sayıldığı bir cümleyle örnekler. Bu anlamda öğretilen alan da anılabilir: tarih dersi vermek. İkinci anlam azarlamak, sert davranmak, sert bir karşılıkla yola getirmektir. Bu anlamda ders veren, karşısındakini sert bir sözle ya da davranışla yola getirmeye çalışır; karşıdakinin gerçekten bir yanlış yapıp yapmadığını tanım söylemez. İkinci anlamda bilgi aktarılmaz; verilen şey bir azar ya da sert bir karşılıktır. Ders verilen kişi iki anlamda da yönelme ekiyle anılır: öğrencilere ders vermek, kabadayıya ders vermek. Cümlede bir şeyin öğretilmesi mi yoksa sert bir karşılık mı anlatıldığı, anlamı belli eder.

Örnek Cümleler

  1. Emekli olduktan sonra da köy okulunda gönüllü olarak ders veren Hatice Öğretmen yüzlerce çocuk yetiştirdi.
  2. Otobüste yaşlı kadınla alay eden iki gence şoför sert bir dille ders verdi, ikisi de başını önüne eğdi.
  3. Müşterilere kaba davranan kalfaya usta herkesin önünde ders verdi; ertesi gün kalfanın dili tatlılaşmıştı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

İkinci anlamı, sert bir karşılıkla yola getirmeyi örnekler: Evvela kendi kendisini cezalandırdı, sonra kendisi gibi yaşamak istemeyenlere ders verdi. Cümlede ders vermek, kişinin kendini cezalandırmasının ardından gelir. Ders verilenler, onun gibi yaşamak istemeyenlerdir.

Hizaya getirmek, birinin davranışlarını düzeltmek, yola getirmektir. Ders vermenin ikinci anlamı da yola getirmeyi içerir. Ders vermenin tanımı bu işin sertliğini de belirtir; hizaya getirmenin tanımında sertlik geçmez.

Atasözü, yetkili olmadığı konularda yüksekten atanlara sert karşılıklarla gereken derslerin verileceğini söyler. Ders vermenin ikinci anlamı da sert bir karşılıkla yola getirmektir. Atasözü kimin ders alacağını belirtir, deyim dersin verilişini anlatır.