Anlamı
birinin davranışlarını düzeltmek, yola getirmek:
'Bir defada sözü, beni meslek hayatımda hizaya getiren uyarmalardan biri olmuştur.' -B. R. Eyuboğlu.
Detaylı Açıklama
Hizaya getirmek, kuralsız, taşkın, dağınık veya sorunlu davranan bir kişiyi ya da topluluğu düzene sokmak, onu belli bir ölçüye uydurmak anlamına gelir. Getirmek fiili burada dışarıdan yapılan müdahaleyi belirginleştirir. Kişi kendi kendine değişmemiştir; bir uyarı, disiplin, yaptırım, deneyim ya da güçlü bir söz sonucunda hizaya getirilmiştir. Bu nedenle deyim çoğu zaman otorite, eğitim, yönetim ve toplumsal düzen bağlamlarında kullanılır. Tonu sert olabilir, çünkü içinde baskı ve zorlayıcı yön de bulunabilir. Ancak bazen olumlu anlamda, dağınıklığın giderilmesi ve sorumluluk bilincinin gelişmesi için de söylenir. Böylece deyim, davranış düzeltmenin hem yapıcı hem denetleyici yönünü bir arada taşır. Düzeni yeniden kuran dış etkiyi anlatmak bakımından güçlü ve yerleşik bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Yeni antrenör takımı kısa sürede hizaya getirmek konusunda oldukça kararlıydı.
- Ustanın sert bakışı bile çırağı bazen tek başına hizaya getirmek yetiyordu.
- Bu karmaşık sınıfı hizaya getirmek için yalnız bağırmak asla yetmezdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hizaya getirmek, sorunlu veya düzensiz davranışları dışarıdan müdahale ederek düzeltmeyi, kişiyi ya da topluluğu kurala uydurmayı anlatır. Denetim yönü belirgindir. Dış müdahale vurgusu baskındır. Denetleyici taraf ağır basar.
Hizaya getirmek dışarıdan düzenleme yapanı öne çıkarır; hizaya gelmek ise değişimin sonuç tarafını anlatır. Biri müdahale, diğeri uyum sürecidir. Fail burada daha görünürdür. Sonuç yerine eylem öndedir.
Çünkü içinde baskı, disiplin ve zorlayıcı yön bulunabilir. Özellikle otorite ilişkilerinde, bu sertlik daha açık hissedilir ve söze ağırlık verir. Otorite ilişkisi bunu güçlendirir. Sertlik tonunu bu besler.