Anlamı
derdi olan acı çeker, ağlar; âşık olan kimse de içindeki duyguları dışa vurup ferahlamak için durmadan söylenir.
Detaylı Açıklama
Dert ağlatır, aşk söyletir sözü, insanın içindeki güçlü duyguların dışarı vurulmadan duramayacağını anlatan etkili bir atasözüdür. Dert, acının ve sıkıntının gözyaşına dönüşmesini; aşk ise duygunun dile gelmesini, insanı sürekli konuşturmasını temsil eder. Böylece atasözü iki ayrı yoğun ruh hâlini karşılaştırır: biri ağlama, diğeri söyleme yoluyla dışa taşar. Sözün değeri, insan tabiatına dair yalın ama doğru bir gözlem taşımasındadır. İç dünyası dolu olan kişi bunu bir şekilde belli eder; ya gözünden ya dilinden taşır. Atasözü hem psikolojik hem estetik bir ritme sahiptir. Halk söyleyişinin kısa ama derin örneklerinden biri olarak, duyguların gizli kalmadığını ve sonunda kendine bir yol bulduğunu anlatır. Atasözü, insanın içindeki en güçlü duyguların dili ve tavrı nasıl değiştirdiğini halk bilgeliğiyle özetler.
Örnek Cümleler
- Nine, gelinin gözleri dolmuş hâline bakıp sessizce dert ağlatır aşk söyletir dedi.
- Şairin durmadan konuşmasına bakan dostu, dert ağlatır, aşk söyletir, diye gülümsedi.
- İnsan ne yaşarsa yaşasın, sonunda dert ağlatır, aşk söyletir sözünün doğruluğunu anlıyor.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Yoğun duyguların içeride kalmayacağını söyler. Dert insanı ağlatır, aşk ise içindekini dile dökmeye zorlar; yani duygu eninde sonunda dışarı taşar. Böylece atasözü, duygunun insanı er ya da geç dışa vuruma zorladığını söyler.
Çünkü ağlamak ve söylemek farklı dışa vurum biçimleridir. Atasözü, hem acının hem sevdanın insanı sessiz bırakmadığını göstermek için bu iki yolu yan yana getirir. Bu karşıtlık, acının da sevdanın da insanı sessiz bırakmayan iki büyük kuvvet olduğunu gösterir.
Kısa yapısı, iç uyumu ve iki fiilin dengeli karşılığı şiirsel etki yaratır. Bu yüzden hem anlamı hem sesi akılda kolay kalır. Ses ve anlam dengesi, sözün kulakta türkü gibi kalmasına yardım eder.