Anlamı
uygun şartlarda terslik çıkaran.
Detaylı Açıklama
Deve kuşu gibi sözü, sözlükte uygun şartlarda terslik çıkaran kişiyi niteler. Maddenin başlığında ayraç içinde bir ek söz yer alır: yüke gelince kuş, uçmaya gelince deve. Deve kuşunun adında iki hayvan birden geçer ve ek söz bu iki adı karşı karşıya koyar. Uygun şartlar, bir işin yapılabilmesi için gerekenlerin hazır olduğu durumdur. Terslik çıkaran kişi bu durumda da bir engel, bir itiraz ya da bir bahane bulur. Söz bir iş arkadaşı, bir ortak, bir aile üyesi ya da bir öğrenci için kurulabilir. Kalıp adın önüne gelir: deve kuşu gibi bir ortak. Söz kişinin bir kez değil, şartlar uygun olduğunda da terslik çıkarmasını anlatır. Ortaklık, ev işi ya da okul düzeni gibi ortak bir işin içinde geçebilir.
Örnek Cümleler
- Masası, bilgisayarı, yardımcısı hazır verilen Selim yine işe başlamadı; deve kuşu gibi, her uygun durumda bir terslik buluyor.
- Hava düzelip yollar açılınca da bahçeyi sürmeyen kiracı bu kez traktörün lastiğini bahane etti; deve kuşu gibi adam.
- Ders saatini, salonu ve hocayı kendisi seçen deve kuşu gibi kuzenim, bu kez otobüsü bahane edip kursa gelmedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deve kuşunun adındaki iki parçanın, her işte o işten kurtaran yanıyla öne sürüldüğünü gösterir: yük taşıma sırası gelince kuş, uçma sırası gelince devedir. Böylece iki işin de dışında kalır. Sözlüğün tanımındaki terslik bu görüntüyle somutlaşır.
Bu atasözü tembelin buyurulan işi yapmamak için ya işe gerek olmadığını söylediğini ya da kendi işine gelen biçimi önerdiğini anlatır. Deve kuşu gibi de bir işi üstlenmemek için terslik çıkaran kişiyi niteler. Atasözü kişiyi tembel diye adlandırır; deyimin tanımında tembellik geçmez.
İşine gelmek, bir şeyin kişinin çıkarına, amacına, düşüncesine uygun olmasıdır. Ayraçtaki ek sözde deve kuşu da her işte kendine uygun gelen adı öne sürer. Deyimin tanımı ise bunu uygun şartlarda bile terslik çıkarmak olarak anlatır.