Atasözü

Deve Yerine Deve Çöker Ne Demek?

Anlamı

değerli bir kimseden boşalacak yeri ancak o değerde olan başka bir kimse doldurabilir.

Detaylı Açıklama

Deve yerine deve çöker atasözü, değerli bir kimseden boşalacak yeri ancak o değerde başka bir kimsenin doldurabileceğini söyler. Atasözünde iki kez geçen deve, değeri bakımından birbirine denk iki kişiyi karşılar. Boşalan yer bir makam, bir ustalık, bir öğretmenlik ya da bir ailenin büyüklüğü olabilir. Ancak sözcüğü tanımın ağırlık merkezidir: her gelen o yeri dolduramaz. Söz görevden ayrılan ya da ölen değerli birinin ardından, yerine kimin geleceği konuşulurken kurulur. Yerine rastgele birini koymak isteyenlere bir uyarı olarak da söylenebilir. Bir kurumda, bir zanaat atölyesinde ya da bir köyün yönetiminde geçebilir. Tanımdaki boşalacak sözcüğü, ayrılığın henüz gerçekleşmemiş olabileceğini de gösterir. Atasözü yalnız kişilerden söz eder; elden çıkan eşyayı anmaz.

Örnek Cümleler

  1. Emekli olan başhekimin yerine deneyimsiz bir asistanı atadılar; hastane bir yıl içinde karıştı, deve yerine deve çöker.
  2. Ustası ölünce kemancının atölyesini kırk yıllık kalfası devraldı ve müşterilerin hiçbiri ayrılmadı; deve yerine deve çöker.
  3. Köyün muhtarı çekilince ihtiyarlar heyeti, onun kadar sözü dinlenen birini aylarca aradı; deve yerine deve çöker.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Kalfanın atölyeyi sürdürmesi atasözünün olumlu yüzünü gösterir: aynı değerde biri yeri doldurur. Deneyimsiz asistanın hastaneyi karıştırması ise bu ölçüye uyulmadığında olanı anlatır. Muhtarlık örneğinde aranan şey, eskisi kadar sözü dinlenen biridir.

Yerini doldurmak ikinci anlamında, görevinden ayrılan birinin yerine gelen kişinin önceki görevli kadar başarılı olmasıdır. Atasözü bu başarının ancak aynı değerde bir kişiyle mümkün olduğunu söyler. Deyim olmuş bir durumu bildirir, atasözü ise bir koşul koyar.

Bu atasözü özelliği olan bir iş için sıradan birinin kullanılamayacağını söyler. Deve yerine deve çöker de değerli birinden boşalan yere sıradan birinin oturamayacağını anlatır. Biri işin, öteki boşalan yerin gerektirdiği değeri öne çıkarır.