Anlamı
herkesin gözü önündeki bir olayı şöyle böyle yorumlarla gizlemeye çalışmak boşunadır.
Detaylı Açıklama
Deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez atasözü, herkesin gözü önündeki bir olayı şöyle böyle yorumlarla gizlemeye çalışmanın boşuna olduğunu söyler. Sözlük açıklamasında gizleme aracı yorumdur: olay başka türlü anlatılarak örtülmeye çalışılır; bu bir açıklama da olabilir, düpedüz bir inkâr da. Şöyle böyle sözü, bu yorumların inandırıcılıktan uzak olduğunu sezdirir. Herkesin gözü önünde olan bir seçim sonucu, bir harcama, bir kaza ya da bir ilişki olabilir. Söz böyle bir olayı açıklamalarla örtmeye çalışan birine karşılık olarak kurulur. Fiil edilgen ve olumsuzdur; kimin gizlenmeye çalıştığı söylenmez. Bu yapı sözü genel bir yargıya dönüştürür. Bindikten sonra sözü, olayın artık olup bittiğini gösterir. Atasözü bir haber yorumunda, bir aile tartışmasında ya da bir iş toplantısında geçebilir.
Örnek Cümleler
- Bütün mahalle onu düğünde gördüğü hâlde komşumuz o gece başka bir yerde olduğunu anlatıp durdu; deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez.
- Maç canlı yayınlanmışken hakemin kararını rüzgâra ve ışığa bağlaması kimseyi ikna etmedi; deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez.
- Kasabada herkes yeni arabasını görmüştü; memurun onu kayınbiraderinin arabası diye anlatması boşunaydı, deveye bindikten sonra çalı ardına gizlenilmez.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Deveye binmiş biri uzaktan görünür; bir çalının ardına saklanmaya çalışması onu gözden saklamaz. Herkesin gözü önündeki olayı yorumlarla örtmeye çalışan kişi de bu biniciye benzer. Deve olayın herkesçe görülmesini, çalı ise gizlemek için başvurulan yorumu karşılar.
Bu atasözü herkesin bildiği gerçeğin inkâr edilemeyeceğini söyler. Deveye binmişin çalı ardına saklanamayacağını söyleyen söz de herkesin gözü önündeki olaya bakar ve gizleme aracı olarak yorumu anar. Yorum inkâra da varabildiği için iki söz birbirine çok yakındır; ikisi de açıktakini örtme çabasını boşa çıkarır.
Su yüzüne çıkmak, bir süre örtülü kalmış bir işin ya da sorunun aydınlanması, belli olmasıdır. Atasözündeki olay ise artık herkesin gözü önündedir; önceden gizli kalmış olması da mümkündür. Deyim gizli kalanın ortaya çıkışını, atasözü açıkta olanı gizlemenin boşunalığını anlatır.