Anlamı
en büyük mutluluk ve zenginlik, çocuk sahibi olmak; en gerekli mal, tahıl; en değerli mülk, değirmendir.
Detaylı Açıklama
Devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen sözü, geleneksel hayat anlayışında en büyük mutluluğun ve asıl zenginliğin hangi şeylerde görüldüğünü anlatan atasözüdür. Burada 'devlet' oğulla, yani soyun sürmesi ve aile gücüyle; 'mal' tahılla, yani yaşamsal üretimle; 'mülk' ise değirmenle, yani sürekli gelir ve işleyen üretim aracıyla eşleştirilir. Bu yüzden atasözü bir dönem insanının ekonomik ve toplumsal değer haritasını yansıtır. Zenginlik yalnız para değildir; çocuk, gıda ve üretim imkânı çok daha temel görülür. Söz hem hayat düzeni hem geçim kültürü hakkında fikir verir. Bugün tarihsel bir değer yargısı gibi okunabilir. İnsanların gerçekten kıymetli saydığı şeylerin yaşama doğrudan bağlı unsurlar olduğunu güçlü biçimde gösterir.
Örnek Cümleler
- Dedem eski düzeni anlatırken devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen derdi.
- Köy hayatının değerlerini özetlemek isteyen hoca devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen sözünü örnek verdi.
- Bu atasözü, devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen diyerek eski dünyanın zenginlik ölçüsünü açıklar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bir dönemin ekonomik önceliklerini ve aile merkezli yaşam düzenini açık biçimde yansıtır. Böylece yalnız öğüt değil, kültürel hafıza niteliği de taşır. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.
Çünkü tarım toplumunda asıl güvence doğrudan hayatı sürdüren üretimdi. Tahıl, para kadar değil, ondan daha temel bir geçim kaynağı olarak görülürdü. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.
Çünkü değirmen yalnız taşınmaz mal değil, sürekli işleyen ve gelir üreten bir araçtır. Bu da onu sıradan mülkten daha kıymetli kılar. Bu yüzden atasözü, yalnız bir durum anlatmaz; arkasındaki hayat tecrübesini ve davranış ölçüsünü de açıkça hatırlatır.