Atasözü

Devlet Oğul, Mal Tahıl, Mülk Değirmen Ne Demek?

Anlamı

en büyük mutluluk ve zenginlik, çocuk sahibi olmak; en gerekli mal, tahıl; en değerli mülk, değirmendir.

Detaylı Açıklama

Devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen atasözü üç değeri sıralar. Sözlüğe göre en büyük mutluluk ve zenginlik çocuk sahibi olmak, en gerekli mal tahıl, en değerli mülk de değirmendir. Atasözünde fiil yoktur; üç öbek yan yana dizilir. Her öbekte önce bir değer türü, sonra onun en iyisi anılır. Devlet burada mutluluk ve zenginlik anlamındadır. Sözde oğul geçer; sözlük açıklaması ise çocuk sahibi olmaktan söz eder. Atasözü bir düğünde, bir doğum haberinde ya da bir miras konuşmasında söylenebilir. Bir çiftçinin malını mülkünü sayarken de kurulabilir. Söz değerleri sıralar, ama birini ötekiyle tartmaz. Mal ile mülk ayrı öbeklerde anılır: biri gereklilikle, öteki değerle ölçülür.

Örnek Cümleler

  1. Yıllarca çocuk bekleyen komşumuza ikiz oğullar doğunca bütün köy sevindi; devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen.
  2. Kıtlık yılında parası olanlar bile ekmek bulamadı, ambarında buğdayı olan çiftçi ise kışı rahat geçirdi; devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen.
  3. Dedem miras paylaşırken tarlaları kardeşlere bıraktı, köyün değirmenini en büyük oğluna verdi; devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

İkiz oğulların doğumu birinci öbeği, yani çocuk sahibi olmanın mutluluğunu gösterir. Kıtlık yılında ambarındaki buğdayla kışı geçiren çiftçi tahılın gerekliliğini anlatır. Değirmeni en büyük oğluna bırakan dede ise üçüncü öbekteki değerli mülkü öne çıkarır.

Bu atasözü erkek evladı meyve veren ağaca benzetir: günü gelince evin geçim yükünü hafifletir. Devlet oğul, mal tahıl, mülk değirmen ise çocuk sahibi olmayı en büyük mutluluk ve zenginlik sayar. Biri evladın getireceği yararı, öteki evlat sahibi olmanın kendisini değerli bulur.

İki atasözünde de devlet zenginlik yönünde bir anlam taşır. Sonradan gelen devlet devlet değildir, kişi yaşlandıktan sonra gelen zenginliğin işe yaramadığını söyler. Üç değeri sıralayan atasözü ise en büyük zenginliği çocukta bulur.