Deyim

Dibek gibi Ne Demek?

Anlamı

1) bütün ağırlığıyla:
'Elbette dibek gibi otururuz televizyonun başına.' -M. İzgü. 2) şişmiş; 3) ağır, ağırlaşmış.

Detaylı Açıklama

Dibek gibi sözü sözlükte üç anlamla yer alır. Birincisi bütün ağırlığıyla demektir; bu anlamda söz bir oturuşu ya da yerleşmeyi niteler. İkincisi şişmiştir; bir yüz, bir el ya da bir karın için kurulabilir. Üçüncüsü ağır, ağırlaşmıştır; bir baş, bir beden ya da bir yük nitelenebilir. Birinci anlamda söz fiilden önce gelir: dibek gibi oturmak. Öteki iki anlamda yüklemde ya da adın önünde yer alır. Benzetmenin dibeğin hangi özelliğine dayandığını sözlük açıklamaz. Üç anlam da ağırlık ya da hacimle ilgilidir; ama her biri ayrı bir durumu anlatır. Söz bir ev sahnesinde, bir arı sokması anlatısında ya da bir nöbet sonrasında geçebilir. Hangi anlamın geçtiği, nitelenen şeyden anlaşılır.

Örnek Cümleler

  1. Maç başlayınca babam koltuğa dibek gibi oturdu, akşam yemeğine bile kalkmadı.
  2. Arı soktuktan sonra çocuğun eli dibek gibi oldu, parmaklarını kıpırdatamıyordu.
  3. Üç gece uykusuz kalan nöbetçinin başı dibek gibiydi, gözlerini açık tutamıyordu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Birinci anlam vardır: Elbette dibek gibi otururuz televizyonun başına. Söz burada oturuşu niteler; kişiler televizyonun başına bütün ağırlıklarıyla yerleşir. Cümlede yer bildiren söz fiilden sonra, en sonda gelir.

Arının soktuğu bir el iki sözle de nitelenebilir, çünkü ikisi de şişliği anlatır. Davul gibinin tanımı şiş ve gergindir; dibek gibinin ikinci anlamı ise yalnız şişmiştir. Gerginlik bu yüzden davul benzetmesine özgüdür.

Lök gibi, bütün heybetiyle, ağırlığıyla oturmayı ya da çökmeyi anlatır. Koltuğa yerleşen baba için iki benzetme de kurulabilir, çünkü dibek gibinin birinci anlamı da bütün ağırlığıyladır. Ancak lök gibinin tanımında heybet de geçer; dibek gibinin birinci anlamında yalnız ağırlık vardır.