Anlamı
tembel tembel oturan kimse hantallaşır, iş yapma yeteneğini yitirir, çalışan kimse gittikçe açılır, daha yararlı işler yapar.
Detaylı Açıklama
Akan su yosun tutmaz atasözü, sürekli çalışan, hareket hâlinde olan ve kendini geliştiren kişinin hantallaşmayacağını anlatır. Durgun suyun üstünde zamanla yosun oluşurken akan su temiz ve canlı kalır; atasözü bu gözlemden hareketle insan yaşamına dair bir ders çıkarır. Tembellik, durağanlık ve eylemsizlik insanın becerisini köreltir; buna karşılık çalışan, düşünen, üreten ve hareket eden kişi giderek açılır, deneyim kazanır ve iş yapma kabiliyetini canlı tutar. Atasözü yalnız bedensel çalışmayı değil, zihinsel ve sosyal etkinliği de kapsar. Özellikle gençlere, öğrenme çağındaki kişilere ve iş hayatında atalete düşenlere söylenmesi çok yaygındır. Dinamik kalmanın insanı ayakta tuttuğunu, tembelliğin ise paslandırdığını çok açık biçimde anlatır. Hayatın akışına katılan insanın daha diri, daha becerikli ve daha üretken kaldığını vurgulayan en yaygın çalışma öğütlerinden biridir.
Örnek Cümleler
- Her yıl yeni bir şey öğreniyor, o yüzden hep önde; akan su yosun tutmaz.
- Emekli olunca da durmadı, her sabah atölyeye gidip tezgâh başına geçti; akan su yosun tutmaz.
- Kurslara gitmeyi bırakmayan öğretmen sınıfta hep taze kalıyor; akan su yosun tutmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır. Beden gücüyle çalışmak kadar öğrenmeyi sürdürmek, yeni işlere girişmek ve eski alışkanlıkları tazelemek de sözün kapsamına girer. Ortak yan, kişinin tek bir yerde durup kalmamış olmasıdır.
Durgunlukta yavaş yavaş biriken ağırlığı anlatır. Yosun bir anda oluşmaz, hareketsizlik uzadıkça sessizce yerleşir. İnsanın hantallaşması da tam öyledir; fark edilmeden gelir ve sonradan silkinmek iyice zorlaşır.
Çalışmayı sürdüren biri övülürken ya da işi bırakıp durağanlaşan biri uyarılırken söylenir. Özellikle emeklilik, uzun tatil ve iş değişikliği gibi duraklama ihtimalinin arttığı dönemlerde çok sık duyulur.