Anlamı
bir yerde kısa bir süre ayak üstünde durmak:
'Dükkânın önünde bu kadar dikilip kalmasının sebebi de bu olabilirdi.' -O. Aysu.
Detaylı Açıklama
Dikilip durmak, bir yerde kısa bir süre ayak üstünde durmaktır. Kalmak fiiliyle kurulan biçimi de aynı anlamı taşır: dikilip kalmak. Tanım iki koşul koyar: kişi ayaktadır ve bu duruş kısa sürer. Durulan yer bir kapı önü, bir vitrin, bir otobüs durağı ya da bir koridor olabilir. Sözlük duruşun sebebini söylemez; bir şeye bakmak, birini beklemek ya da ne yapacağını kestirememek olabilir. Deyimin öznesi ayakta duran kişidir. Kalıp bir anlatıda kişinin hâlini betimlemek için kullanılabilir. Bir uyarıda da yer alabilir: kapıda dikilip durma, içeri gel. Kısa süre koşulu deyimi uzun bir bekleyişten ayırır. Bir çarşı anlatısında, bir aile sahnesinde ya da bir iş yerinde geçebilir. Duran kişi bu sırada bir şey söyleyebilir de, susabilir de.
Örnek Cümleler
- Durağa koşan öğrenci otobüsün kalktığını görünce bir dakika dikilip durdu, sonra yürüyerek okula gitti.
- Kapıyı açan teyzesini yıllar sonra görünce eşikte bir an dikilip kaldı, sonra boynuna sarıldı.
- Pazarda domatesin kilosunu soran kadın tezgâhın başında biraz dikilip durdu, fiyatı pahalı bulup yürüdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlede bir kişinin dükkânın önünde dikilip kaldığı anlatılır: Dükkânın önünde bu kadar dikilip kalmasının sebebi de bu olabilirdi. Konuşan bu duruşun bir sebebi olduğunu düşünür ve onu tahmin etmeye çalışır. Sözlük bu tanıkla kalmak fiilli biçimi örnekler.
Çakılıp kalmak, bir yerde uzun süre hareketsiz kalmaktır. Dikilip durmakta ise süre kısadır ve kişinin ayak üstünde olduğu belirtilir. İki deyim de bir yerden ayrılmamayı anlatır; süreleri onları birbirinden ayırır.
Eğreti oturmak, bir yerde çok kısa süre kalacakmış gibi oturmaktır. Dikilip duran kişi ise hiç oturmaz, ayak üstünde bekler. Birinde gidecekmiş gibi bir görünüş, ötekinde gerçekten kısa bir duruş vardır.