Anlamı
bir yerde uzun süre hareketsiz kalmak:
'Bir arıza yapsa araba çakılıp kalacağız.' -Ç. Altan.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir yerde uzun süre kıpırdamadan kalmak, ilerleyememek ya da şaşkınlık yüzünden donup kalmak anlamında kullanılır. Kimi bağlamlarda fiziksel hareketsizlik, kimi bağlamlarda zihinsel tutulma öne çıkar. Araba arızalanıp yolda kalabilir, insan korkudan ya da şaşkınlıktan çakılıp kalabilir. Deyimin etkisi, hareketin bütünüyle kesildiği anı sert ve somut biçimde göstermesinden gelir. Söz, yalnız durmayı değil, istemeden yerinden kıpırdayamama hâlini anlatır. Bu da onu hem teknik hem duygusal sahnelerde kullanışlı yapar. Durmuşluk hissi belirgindir. Özellikle beklenmedik bir haber, ani korku ya da çaresiz bir arıza karşısında insanın eli kolu bağlanmış gibi kalmasını iyi verir. Geçici bir durma değil, adeta bulunduğu yere saplanma duygusu taşır.
Örnek Cümleler
- Babası olayı duyunca "çakılıp kalmak" deyimini kullandı.
- Annem telefonda "çakılıp kalmak" diye yakındı.
- Mahalleli onun halini "çakılıp kalmak" diye tarif ediyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü çakılıp kalmakta irade değil, mecburi bir durma ve kımıldayamama hali vardır. Bu yönüyle daha yoğun bir ifade olur.
Araç arızası, korku, şaşkınlık, beklenmedik soru ve ani duraksama sahnelerinde doğal kullanılır. Kimi bağlamlarda fiziksel hareketsizlik, kimi bağlamlarda zihinsel tutulma öne çıkar.
Çakılı kalmak daha çok sabit durma ve iz bırakma anlamlarına açılır. Çakılıp kalmak ise olay anındaki istemsiz duruşu daha güçlü verir.