Deyim

Çakılıp Kalmak Ne Demek?

Anlamı

bir yerde uzun süre hareketsiz kalmak:
'Bir arıza yapsa araba çakılıp kalacağız.' -Ç. Altan.

Detaylı Açıklama

Çakılıp kalmak, bir yerde uzun süre hareketsiz kalmaktır. Böyle kalan bir kişi, bir topluluk, bir sürü ya da bir araç olabilir. Hareketsizliğin sebebi bir arıza, bir kar fırtınası, bir hastalık, bir bekleyiş ya da bir şaşkınlık olabilir. Kişi bazen istemeden, bazen de bir şeyi beklediği için bulunduğu yerden ayrılmaz. Yer bir oda, bir yol kenarı, bir dağ geçidi, bir bekleme salonu ya da bir koltuk olabilir. Kalıp bir yakınma taşıyabilir: üç gün otelde çakılıp kaldık. Bir korku ya da bir olasılık olarak da söylenebilir: bu yolda arıza yaparsak çakılıp kalırız. Sürenin ne kadar olduğu kalıpta yazmaz; konuşana uzun gelen bir süre yeter.

Örnek Cümleler

  1. Kar fırtınası yüzünden yolcular iki gün boyunca dağ köyündeki hanın içinde çakılıp kaldı.
  2. Haberi duyunca anne, elinde telefonla mutfağın ortasında saatlerce çakılıp kaldı.
  3. Ayağını kırdıktan sonra Selim bütün yaz evde bir koltuğa çakılıp kaldı, arkadaşlarıyla tatile gidemedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Tanıkta çakılıp kalacak olanlar araçtaki kişilerdir: bir arıza yapsa araba çakılıp kalacağız. Cümle bir olasılığı dile getirir; arıza henüz olmamıştır. Konuşan, arabanın bozulması durumunda bulundukları yerde kalacaklarını düşünür.

Çakılı kalmak, yerin ya da biçimin değişmemesini ve iz bırakmayı anlatır. Çakılıp kalmak ise bir yerde uzun süre hareketsiz kalmaktır; süre vurgusu bu kalıpta açıktır. İz bırakma anlamı yalnız birinci kalıpta vardır.

Bu atasözü, tembel tembel oturan kişinin hantallaştığını, çalışanın ise açıldığını söyler. Çakılıp kalan biri de bulunduğu yerde hareketsiz durur. Ancak deyim bunun tembellikten mi, bir zorunluluktan mı geldiğini ayırt etmez; atasözü ise yalnız tembelliği konu alır.