Anlamı
kandırmak, inandırmak veya yararlanmak için tatlı sözler söylemek:
'Ninniyi mutlaka söylemesi için ona bir sürü dil döktü.' -O. C. Kaygılı.
Detaylı Açıklama
Dil dökmek, birini kandırmak, ikna etmek, yumuşatmak ya da bir işten yararlanmak için tatlı sözler söylemek anlamında kullanılan çok yaygın bir deyimdir. Buradaki 'dökmek' fiili, sözün bol ve sürekli akmasını hissettirir. İnsan birini razı etmek için tek cümle kurmaz; uzun uzun konuşur, gönül alır, açıklama yapar, rica eder. Bu yüzden deyim ikna çabasını ve söz emeğini gösterir. İçinde hafif yalvarma, hafif tatlılık ve bazen de menfaat arayışı vardır. Gündelik dilde aile içi isteklerden ticari ilişkilere kadar her yerde çok doğal durur. İnsanın diliyle yol açmaya çalışmasını anlatır. Söze yüklenen emek ve sabrın en yerleşik Türkçe karşılıklarından biridir. Deyim, yalnız konuşmayı değil, karşı tarafı ikna etmek için sabırla uğraşmayı ve söz üzerinde emek harcamayı da içinde taşır.
Örnek Cümleler
- İstediğini yaptırmak için karşısındakine saatlerce tatlı sözlerle ikna edici dil döktü.
- Annesini ikna etmek adına o kadar dil döktü ki sonunda izin koptu.
- Müşteriyi kaçırmamak için satıcı güler yüzle uzun uzun dil döktü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü dil dökmekte amaç yalnız söz söylemek değil, o sözlerle sonuç almaktır. Bu yüzden konuşmanın arkasında emek ve ısrar duygusu bulunur. Bu yüzden söz, gündelik dilde yalnız durumu adlandırmaz; ilişkiyi, gerilimi ve sonucun nasıl hissedildiğini de birlikte düşündürür.
Hayır, bazen samimi rica, bazen de çıkar amaçlı ikna çabası olabilir. Deyim her iki kullanım alanına da açıktır; niyeti bağlam belirler. Bu yüzden söz, gündelik dilde yalnız durumu adlandırmaz; ilişkiyi, gerilimi ve sonucun nasıl hissedildiğini de birlikte düşündürür.
İkna sürecini tek bir kalıpla görünür kılmasıdır. Uzun açıklama yapmadan, karşındakini razı etmek için harcanan söz emeğini hemen anlatır. Bu yüzden söz, gündelik dilde yalnız durumu adlandırmaz; ilişkiyi, gerilimi ve sonucun nasıl hissedildiğini de birlikte düşündürür.