Anlamı
1) türlü yollara başvurarak birini bir şeye razı etmek, kandırmak:
'O, köylülerin ağzından girip burnundan çıkmayı mükemmel becerir.' -S. Ertem. 2) iyice dövmek:
'Ulan, ağzını topla! Şimdi ağzından girer, burnundan çıkarım!' -M. Rona.
Detaylı Açıklama
Bu deyim iki ayrı ama aynı sertlik duygusunu taşıyan anlamda kullanılır. Birinci anlamında, birini ikna etmek için türlü yollar deneyerek çok uğraşmayı, adeta onu sözle bunaltmayı anlatır. İkinci anlamında işe birini fena hâlde dövmek gibi çok daha sert bir karşılık taşır. Günlük dilde en sık ilk anlamıyla duyulur; birine bir şeyi kabul ettirmek için dil dökülmesi, rica edilmesi, sürekli yol aranması bu kalıpla anlatılır. Deyimin gücü, karşı tarafın rahat bırakılmadığı hissini vermesidir. İkna çabası ile baskı arasındaki çizgiyi görünür kılar. Bazen beceriye, bazen de aşırı ısrara işaret eder. Bu nedenle bağlama göre hem takdir hem şikâyet içerebilir. Halk dili, bunaltıcı yoğunluğu göstermeyi sever ve bu deyim de tam bunu yapar. Birini rahat nefes alamaz hâle getiren ısrar, birkaç kelimeyle canlı bir sahneye dönüşür. Söylenişi serttir, etkisi de bu sertlikten gelir.
Örnek Cümleler
- O kadar zorlandı ki sonunda ağzından girip burnundan çıktı.
- Son olaylardan sonra adam resmen ağzından girip burnundan çıktı.
- Haberi duyunca herkes ağzından girip burnundan çıktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Günlük dilde daha çok birini razı etmek için çok uğraşmak ve ısrar etmek anlamında kullanılır.
Çünkü karşı tarafın üstüne gitmeyi ve onu bunaltacak kadar zorlamayı hissettirir. İkinci anlamında işe birini fena hâlde dövmek gibi çok daha sert bir karşılık taşır.
Bağlama göre değişir; bazen çaba göstermek, bazen de aşırı baskı kurmak olarak algılanır. Bu deyim iki ayrı ama aynı sertlik duygusunu taşıyan anlamda kullanılır.