Anlamı
bir şeyi veya konuyu sık sık tekrar etmek.
Detaylı Açıklama
Dile dolamak, bir şeyi ya da bir konuyu sık sık tekrar etmektir. Tanım tekrarlanan iki türü birlikte anar: bir şey ve bir konu. Şey bir türkü, bir tekerleme, bir ad ya da bir yakınma olabilir; konu bir olay, bir sorun ya da bir anı olabilir. Tekrar eden kişi kalıbın öznesidir; yinelenen şey belirtme ekiyle gelir: türküyü dile dolamak, o olayı dile dolamak. Tanım tekrarın sebebini söylemez; hoşlanma, takılıp kalma ya da bir şeyi unutturmama isteği olabilir. Sözlük tekrara bir değer de biçmez. Kalıp bir aile içinde, bir okul sınıfında ya da bir komşu sohbetinde geçebilir. Tekrar bir gün içinde de olabilir, aylarca da sürebilir. Dinleyenler tekrarlanan şeyi zamanla ezberleyebilir.
Örnek Cümleler
- Bayramda dinlediği eski türküyü dile dolayan küçük Ali, bir hafta boyunca bahçede onu söyledi.
- Komşumuz yıllar önce kaybettiği davayı dile dolamış; kim gelse aynı haksızlığı yeniden anlatıyor.
- Yeni öğrendiği bir tekerlemeyi dile dolayan kardeşim, kahvaltı sofrasında da otobüste de onu tekrarladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dilden düşürmemek, sürekli tekrar etmektir. Dile dolamakta ise tekrarlanan bir şey ya da bir konudur ve tekrar sık sık yapılır. İki deyim birbirine çok yakındır; birinin tanımı sürekliliği, ötekininki sıklığı anlatır.
Ağızda sakız gibi çiğnemek, bir söz ya da düşünceyi sık sık tekrarlayıp durmaktır. Dile dolamanın tanımı da aynı tekrarı anlatır. Biri sakız görüntüsünden, öteki dolamak fiilinden yararlanır; anlamları birbirine denk düşer.
Bu atasözü, hep aynı şeyle uğraşmanın insana bıkkınlık verdiğini söyler. Dile dolanan şey ise günlerce, haftalarca defalarca yinelenir. Böyle bir tekrar, onu dinlemek zorunda kalanlarda atasözündeki bıkkınlığı doğurabilir.