Anlamı
bir şeyi veya konuyu sık sık tekrar etmek.
Detaylı Açıklama
Dile dolamak, bir konuyu, sözü ya da kişiyi sık sık tekrar etmek, ona sürekli dönüp durmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Bu tekrar bazen sevgi ve beğeniyle, bazen alayla, bazen de eleştiri amacıyla yapılabilir. Bu yüzden deyim tek renkli değildir; bağlama göre değişir. Kişi bir şarkıyı dile dolayabilir, bir sözü alay konusu ederek dile dolayabilir, bir olayı sürekli tekrar ederek de dile dolayabilir. Ortak nokta, sözün ağızdan düşmemesi ve tekrarla görünür hâle gelmesidir. Gündelik dilde hafif alay taşıdığı durumlar daha yaygındır. Bir şeyi durmadan anmanın ve etrafta dolaştırmanın sosyal etkisini görünür kılar. Tekrarın konuşma içindeki dolaşımını çok iyi anlatan pratik bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Küçük ve önemsiz bir hatayı günlerce bıkmadan usanmadan dile doladı.
- Çocuk yeni öğrendiği türküyü sabah akşam demeden dile dolayıp duruyor.
- Bir lafı sürekli dile dolayıp durmak yerine sorunu açıkça konuşmak gerek.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü bir şeyi tekrar tekrar anmak çoğu zaman onu sıradan bir konuşma malzemesi ya da hafif küçümseme nesnesi hâline getirir. Bu yüzden dile dolamak çoğu bağlamda nötr kalmaz.
Dilden düşürmemek daha genel ve bazen duygusal bağlılık taşıyan bir kullanımdır; dile dolamak ise sıklıkla tekrarın biraz alaylı, biraz rahatsız edici tarafını hissettirir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Dedikodu, müzik, çocuk dili, gündelik atışmalar ve sosyal çevrede tekrar edilen olaylar alanında çok görülür. Çünkü bu alanlarda söz, dolaşarak etkili olur. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.