Anlamı
konuşamayan veya susan kişi konuşmaya başlamak:
'Aslında ben çok az konuşan biriyim. Dilimin böyle birdenbire çözülmesi çok garip.' -İ. Aral.
Detaylı Açıklama
Dili çözülmek, konuşamayan ya da susan bir kişinin konuşmaya başlamasıdır. Tanım iki önceki durum anar: kişi ya konuşamıyordu ya da susuyordu. Çözülen dil konuşmaya başlayan kişinin dilidir. Konuşmayı başlatan bir soru, bir dost sesi, bir çay ya da rahatlatıcı bir ortam olabilir. Kalıp bir zarfla nitelenebilir: yavaş yavaş dili çözülmek. Konuşmaya başlayan kişi uzun uzun anlatabilir; susuşun yerini söz alır. Bir sorgu odasında, bir sofra sohbetinde ya da bir hasta yatağında geçebilir. Sözlük konuşmanın içeriğini belirtmez; bir itiraf, bir anı ya da bir dert olabilir. Konuşamamanın sebebi bir şok ya da bir hastalık, susmanın sebebi bir çekingenlik ya da bir inat olabilir. Kalıp, değişikliği dışarıdan gören birinin anlatımında da, konuşanın kendi ağzından da kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Sorgunun ilk gününde tek söz etmeyen şüphelinin dili, avukatı gelince çözüldü; olay gecesini anlattı.
- Kazadan sonra şoktan konuşamayan genç kadın, annesinin sesini duydu; ardından dili çözüldü.
- Toplantılarda hep sessiz kalan stajyerin dili, sevdiği bir konu açılınca çözüldü ve yarım saat konuştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Konuşan kendini az konuşan biri olarak tanıtır: Aslında ben çok az konuşan biriyim. Ardından dilinin birdenbire çözülmesini garip bulur. Şaşkınlık, alışık olmadığı bir konuşkanlığın ansızın ortaya çıkmasından doğar.
Dili açılmanın tanımında önceki durum tek sözle anılır: kişi bir sebeple konuşmuyordur. Dili çözülmenin tanımı ise önceki durumu iki biçimde anar: konuşamamak ya da susmak. İki deyim konuşmanın başladığı anı anlatır; ayrılık, tanımların önceki durumu nasıl adlandırdığındadır.
Laf lafı açar, bir konu üzerinde konuşulurken ilgisi dolayısıyla sözün başka bir konuya geçtiğini, sohbetin uzayıp gittiğini söyler. Dili çözülen kişi de bir kez konuşmaya başlayınca bir konudan ötekine geçebilir. Deyim konuşmanın başlangıcını, atasözü onun uzayışını anlatır.