Anlamı
herhangi bir sebeple konuşmayan kimse konuşmaya başlamak.
Detaylı Açıklama
Dili açılmak, herhangi bir sebeple konuşmayan kimsenin konuşmaya başlamasıdır. Tanımda bir önceki durum vardır: kişi konuşmuyordu. Bu susuşun sebebi tanımda açık bırakılmıştır; utangaçlık, küskünlük, yabancılık ya da bir hastalık olabilir. Açılan dil, konuşmaya başlayan kişinin dilidir. Konuşma bir anda başlayabilir ya da yavaş yavaş gelişebilir. Kalıp yeni bir ortama alışan bir kişi için kurulabilir, uzun bir susuştan sonra konuşan bir hasta için de. Bir okul sınıfında, bir misafirlikte ya da bir hastane odasında geçebilir. Sözlük konuşmanın süresine değinmez; yalnız başladığını bildirir. Konuşmaya başlayan kişi az da konuşabilir, çok da. Çevresindekiler bu değişikliği sevinçle karşılayabilir, şaşkınlıkla da. Fiil edilgen görünüşlü olsa da öznesi konuşmaya başlayan kişinin dilidir.
Örnek Cümleler
- Yeni sınıfında ilk hafta hiç konuşmayan Mert, teneffüste arkadaşlarıyla top oynadı; o gün dili açıldı.
- İki yaşına kadar tek kelime etmeyen oğlumuz, yazın köyde kuzenleriyle oyun oynadı; bu sırada dili açıldı.
- Ameliyattan sonra günlerce susan babamın dili, torunu odaya girince açıldı; ona masal anlatmaya başladı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağız açmanın birinci anlamı konuşmaya başlamaktır; deyimin ağır söz söylemek, azarlamak gibi başka anlamları da vardır. Dili açılmakta ise konuşmaya başlayan kişi daha önce bir sebeple susmaktaydı. Biri yalnız başlangıcı, öteki bir susuşun ardından gelen başlangıcı anlatır.
Bu atasözü, sıkıntısı ve kaygısı olmayan kimsenin her konuda rahat konuştuğunu söyler. Dili açılan kişi de konuşmasını engelleyen durumdan kurtulmuş olabilir. Atasözü rahat konuşmanın bir koşulunu gösterir, deyim konuşmanın başladığı anı adlandırır.
Kullanılabilir; tanımdaki konuşmayan kimse, küçük yaşı yüzünden henüz konuşmamış bir çocuk da olabilir. İkinci örnekte iki yaşına kadar susan bir çocuğun dili açılır. Kalıp böyle bir durumda ilk sözcüklerin geldiği dönemi anlatır.