Anlamı
susmak, dedikodu etmemek:
'Götüreceği cadı karının dili dursa neyse... Okuyup iyileştirirse herkese yayar.' -A. Kutlu.
Detaylı Açıklama
Dili durmak, susmak, konuşmayı kesmek ya da özellikle dedikodu etmeyi bırakmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Buradaki durmak, bedensel bir hareketsizlikten çok söz akışının kesilmesini anlatır. İnsan kimi zaman yorulduğu için, kimi zaman korktuğu için, kimi zaman da artık söyleyecek sözü kalmadığı için dilini durdurur. Deyim özellikle çok konuşan, laf taşıyan ya da sözü uzatan kişiler için beklenti cümlelerinde sık geçer. 'Bir dili dursa' denildiğinde, yalnız sessizlik değil, huzur isteği de ifade edilir. Bu yüzden sözün içinde bıkkınlık ve rahatlama arzusu birlikte bulunabilir. Günlük konuşmada çok doğaldır ve insan ilişkilerindeki söz yükünü iyi yakalar. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Biraz olsun dili dursa da ortalık bir nebze sakinleşse diye herkes düşündü.
- Komşunun dili durup da susmadıkça mahallede huzur diye bir şey kalmıyordu.
- O gün ilk kez dili durdu ve herkes rahat bir nefes aldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü dili durmak sözü genellikle çok konuşan ya da çevreyi yoran kişiler için kullanılır. Böylece sessizlik isteği, bıkkınlıkla birlikte duyulur. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Hayır, bağlama göre değişir. Gereksiz konuşmanın kesilmesi olumlu sayılabilir; ama haklı birinin korkudan susması olumsuz bir çağrışım yaratabilir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Sözün sadece iletişim değil, aynı zamanda yorgunluk ve gerilim kaynağı olabileceğini görünür kılar. Bazen huzur, gerçekten konuşmanın durmasıyla gelir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.