Anlamı
susmak, dedikodu etmemek:
'Götüreceği cadı karının dili dursa neyse... Okuyup iyileştirirse herkese yayar.' -A. Kutlu.
Detaylı Açıklama
Dili durmak, sözlükte susmak, dedikodu etmemek diye açıklanır. Tanımdaki iki karşılık birbirini tamamlar: kişi konuşmayı keser ve başkaları hakkında söz taşımaz. Susan kişi bir dedikoducu, bir geveze ya da öfkeli biri olabilir. Susma bir uyarının, bir utancın ya da bir yorgunluğun ardından gelebilir. Kalıp bir mahallede, bir köyde ya da kalabalık bir sofrada geçebilir. Sözlük susmanın sonucuna değinmez. Kalıp bir dilek cümlesine de girebilir; konuşan, birinin susmasını ister. Olumsuz biçimi sözlükte ayrı bir deyim olarak yer alır. Dili duran kişinin bir daha konuşup konuşmayacağı tanımda belirtilmez. Deyim anlık bir susuşu da, bir huydan vazgeçişi de anlatabilir; ikinci durumda dedikodu etmemek öne çıkar.
Örnek Cümleler
- Bütün yol boyunca çene çalan küçük kız, arabanın sallantısında uyuyunca dili durdu.
- Komşuların sırlarını herkese anlatan Saniye Hanım, kendi oğlu dile düşünce dili durdu.
- Hakem kırmızı kartı gösterince itiraz eden oyuncunun dili durdu, sessizce soyunma odasına yürüdü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Konuşan, götürülecek kadın susarsa sorun olmayacağını düşünür: Götüreceği cadı karının dili dursa neyse... Ama kadının bir iyileştirme yaparsa bunu herkese yayacağını bilir. Deyim burada dedikodu etmemek anlamıyla, bir dilek kipinde geçer.
Sesini kesmek, söylemekteyken susmaktır; kişi başladığı sözü yarıda bırakır. Dili durmanın tanımı ise susmanın yanında dedikodu etmemeyi de içerir. Biri yalnız sesin kesilmesini, öteki söz taşımanın da bırakılmasını anlatır.
Ağızdan çıkan söz, atasözüne göre başkalarının ağzına geçer ve her tarafa yayılır. Dili duran kişi ise sözü yaymaz. Atasözü sözün yayılmasından, deyim yayılmanın başladığı yerde susmaktan söz eder.