Anlamı
susmak, bir şey söylemek istememek:
'Kendini tutamıyorsun, bari ağzını kapa, sus, küçülme.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Ağzını kapamak, susmak, bir şey söylemek istememektir. Kişi konuşmayı keser ya da hiç başlamaz. Buyruk biçimi sert bir uyarıdır: ağzını kapa. Haber cümlesinde ise susma bir olay olarak anlatılır: tartışmayı uzatmadan ağzını kapadı. Susan kişi özne olur; ağız, nesne olarak kalıbın içinde durur. Susma birkaç dakika da sürebilir, uzun bir süre de. Ağzını mühürlemek susmayı daha kesin bir sözle, ağzını kiraya vermek ise kişiyi ilgilendiren bir konuda düşüncesini söylememeyi anlatır. Susmanın sebebi mahcubiyet, öfke, bıkkınlık ya da tartışmayı büyütmeme isteği olabilir. Bir toplantıda haksız bir suçlamaya uğrayıp cevap vermek yerine susan bir çalışan ya da bir yakınının kırılacağını anlayıp sözünü yarıda kesen bir genç bu sözle anlatılabilir.
Örnek Cümleler
- Tartışmayı daha fazla uzatmadan ağzını kapadı ve salondan sessizce çıktı.
- Pişman olacağın bir şey söylemeden önce ağzını kapa ve biraz düşün.
- Artık ağzını kapat da bu işin uzmanları ne diyecek onu dinleyelim.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ortada duyulmayan bir ses değil, dile getirilmeyen bir tavır vardır; kaybedilen sözden fazlasıdır. Kapamak fiili de bunu taşır: bir şey kapanınca içindekiler de dışarı çıkamaz olur. Sessizlik de bu kapanmanın sonucudur.
Kişi kendi kararıyla susabilir; tartışmayı büyütmek istemez, geri çekilir. Ya da bir azar, bir bakış veya bir yetki karşısında susturulur. Söz her iki durumu da karşılar, ayrımı bağlam yapar.
Ağzına tıkmak dışarıdan gelen bir müdahaleyi anlatır; karşı tarafı başkası susturur. Ağzını kapamak ise kişinin kendi hareketi olabilir. Fark, ortada susturan biri olup olmamasındadır; sözün kesilme biçimi ikisinde ayrıdır.