Anlamı
saygısızca ve gönül kırıcı bir biçimde konuşan.
Detaylı Açıklama
Dili pabuç kadar, saygısız, ölçüsüz ve gönül kırıcı biçimde konuşan kişiler için kullanılan sert bir deyimdir. Buradaki pabuç benzetmesi, dilin olağandan büyük, taşkın ve haddini aşmış gibi düşünülmesine yol açar. Kişi konuşurken sınır tanımaz, büyük küçük ayırmaz, lafını yumuşatmaz. Bu yüzden deyim yalnız çok konuşmayı değil, edep dışı ve kaba konuşmayı da hedef alır. Günlük dilde özellikle çocuklar, küstah kişiler, lafını bilmeyen kimseler ve büyüklerine saygısız davrananlar için söylenir. Halk söyleyişinin sert ama canlı tip çizimlerinden biridir. Sözün ağızdan çıkış biçiminin ahlakî bir ölçüyle değerlendirildiğini açıkça gösterir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Dili pabuç kadar olan çocuk, büyük dedesine bile hiç çekinmeden karşılık verdi.
- Mahallede dili pabuç kadar diye anılan adam kimsenin kalbini kırmaktan hiç çekinmiyordu.
- Dili pabuç kadar olunca ağzından çıkan her söz çevresindeki herkese kırıcı geliyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü dili pabuç kadar olmak, hem haddi aşmak hem de sözün terbiyesini kaybetmek anlamına gelir. Bu yüzden kaba konuşma etkisi güçlüdür. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Büyüklerine karşı gelen çocuklar, küstah tipler, sokak ağzıyla kırıcı konuşanlar ve lafının ölçüsünü bilmeyenler için söylenir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Dili pabuç kadar daha çok saygısızlık ve kabalık hissi taşır. Dili kılıçtan keskin ise sözün yaralayıcı sertliğini ve sivriliğini vurgular. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.