Anlamı
kırıcı ve ağır konuşan.
Detaylı Açıklama
Dili kılıçtan keskin, sözleriyle inciten, ağır konuşan, lafı doğrudan ve yaralayıcı biçimde kullanan kişiler için söylenen bir deyimdir. Burada kılıç benzetmesi, sözün bedensel değil ama ruhsal yaralama gücünü anlatır. Kişinin dili öyle keskindir ki, söylediği söz karşıdakini derinden etkiler. Bu yüzden deyim hem zekâ ve keskin ifade gücü hem de kırıcı üslup anlamlarına yaklaşabilir; fakat çoğu kullanımında olumsuz ton ağır basar. Gündelik hayatta lafını esirgemeyen, patavatsız ya da sert eleştiren kişiler için çok uygundur. Sözün darbeye dönüşmesini görünür kılar. Türkçede dil ile silah arasındaki ilişkiyi kuran en çarpıcı betimlemelerden biridir. Bu kullanım, sözün yalnız kelime anlamıyla değil, sosyal ilişki içindeki etkisiyle de yaşadığını gösterir; bu yüzden bugün de kolayca bağlama oturur.
Örnek Cümleler
- Onun dili kılıçtan keskin olduğu için söylediği bir cümle bile insanı günlerce düşündürür.
- Eleştirirken dili kılıçtan keskin olduğu için çevresindeki herkesi farkında olmadan kırıyordu.
- Dili kılıçtan keskin insanların yanında herkes sözünü dikkatli tartarak konuşmak zorunda kalır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü sözün fiziksel olmayan ama derin yaralar açabilen etkisini anlatmak ister. Kılıç benzetmesi, dilin keskinliğini abartılı ama güçlü biçimde gösterir. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Bağlama göre zekâ ve hızlı kavrayış da sezdirilebilir. Ancak çoğu kullanımda öne çıkan taraf, sözün sert ve yaralayıcı oluşudur. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.
Patavatsız eleştirmenler, sivri dilli akrabalar, lafını sakınmayan yöneticiler ve insanı sözle yoran kişiler için çok yerinde kullanılır. Bu yüzden söz, yalnız anlamı değil kullanım tonu ve ilişki içindeki etkisiyle birlikte düşünülmelidir.