Anlamı
para, mal tutmayanın durumunu veya bir iş için boş yere uğraşıldığını anlatan bir söz:
'Politika ne nankör bir meslek, ne dipsiz kile, boş ambar imiş.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Dipsiz kile, boş ambar sözü, para ya da mal tutamayan kimselerin durumunu veya bir iş için verilen emeğin boşa gittiğini anlatmak için kullanılan eski bir sözdür. Kile ve ambar, biriktirme ve saklama fikrini çağrıştırır; ama bunlar dipsiz ya da boşsa ne koyarsan koy elde bir şey kalmaz. Bu yüzden söz hem savurganlığı hem sonuç vermeyen uğraşı temsil edebilir. İnsan çok kazanır ama tutamaz; çok uğraşır ama birikim sağlayamaz. Gündelik dilde ekonomik düzensizlik, verimsizlik ve boşa kürek çekme duygusu için çok yerindedir. İçinde hafif bir sitem ve kadercilik de olabilir. Emek ile elde kalan arasındaki dengesizliği güçlü bir resimle anlatır. Emek ile elde kalan arasındaki dengesizliği somut tarım imgesiyle anlatan güçlü ve hafif sitemi olan bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Ne kadar para kazansa da elinde kalmıyor; tam dipsiz kile, boş ambar.
- Bu işe yıllardır emek veriyor ama sonuç yok, resmen dipsiz kile, boş ambar.
- Savurganlık devam ederse evin hâli yine dipsiz kile, boş ambar olacak.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü biriktirme aracı gibi görünen şeylerin işe yaramaz hâle gelişi güçlü bir görüntü kurar. Böylece elde tutamama durumu somutlaşır. Biriktirme aracının işlevsiz kalması, elde tutamama durumunu somut ve görsel biçimde anlatır.
Hayır, boşa giden emek ve sonuç vermeyen çaba için de kullanılabilir. Yani yalnız ekonomik değil, genel verimsizlik duygusu da taşır.
Biriktiremeyene, düzen kuramayana ya da emeği boşa çıkaran koşullara yöneliktir. Çoğu zaman hem kişiye hem duruma aynı anda dokunur. Çoğu zaman hem kişiye hem duruma aynı anda dokunan ince bir sitem ve gözlem barındırır.