Deyim

Diş Açmak Ne Demek?

Anlamı

madenî boruları birbirine birleştirebilmek amacıyla özel aletle sarmal yiv ve set oluşturmak.

Detaylı Açıklama

Diş açmak, madenî boruları birbirine birleştirebilmek için özel bir aletle sarmal yiv ve set oluşturmaktır. Sözlükte yalnız bu teknik anlam bulunur. Tanımdaki sarmal sözü, yivin borunun çevresinde dönerek ilerlediğini gösterir. Amaç tanımda açıkça yazılıdır: borular birbirine birleştirilecektir. Dişi açılmış iki parça birbirine çevrilerek geçirilir ve böylece bağlanır. Madenî sözü işin metal borularda yapıldığını belirtir. İş özel bir aletle yapılır; sözlük aletin adını vermez. Eylemi yapan bir tesisatçı, bir tornacı ya da bir sulama ustası olabilir. Dişin açıldığı parça -e ekiyle anılır: boruya diş açmak. Kalıpta ağızdaki diş anlatılmaz; sözcük borunun üzerindeki yivleri adlandırır. Söz bir kalorifer tesisatında, bir torna atölyesinde ya da bir tarla sulama hattının döşenmesinde geçebilir.

Örnek Cümleler

  1. Tesisatçı kalorifer borusunu kesip ucuna diş açtı, sonra dirseği vidalayıp bağlantıyı sıktı.
  2. Tornacı çırağa, galvaniz boruya diş açarken kalıbı düz tutmasını ve arada bir yağlamasını gösterdi.
  3. Köydeki sulama hattı için yüz metre çelik boru aldık; ustanın her parçaya diş açması bütün günü aldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Ağızdaki dişi değil, borunun üzerinde oluşturulan sarmal yiv ve seti gösterir. Sözlük bu anlamı kalıbın tanımıyla verir; diş sözcüğünün burada aldığı anlamı ayrıca açıklamaz. Tanım işin amacını da bildirir: madenî boruları birbirine birleştirmek.

Tırtıl çekmek, henüz yumuşak olan bir parçayı metal bir tırtılla süslemektir. Diş açmakta da bir parçanın yüzeyine aletle biçim verilir; ama amaç süslemek değil, boruları birbirine bağlamaktır. Biri yüzeyi güzelleştirir, öteki boruya takılacak bir uç hazırlar.

Atasözü, ne kadar usta olursa olsun bir kimsenin gerekli araçlar olmadan kusursuz iş yapamayacağını söyler. Diş açmanın tanımında da özel bir alet yer alır. Atasözü aracın önemini genel bir yargıyla söyler, deyim ise bu aracın kullanıldığı somut bir işi adlandırır.