Deyim

Diş Geçirmek Ne Demek?

Anlamı

zorla veya inatla istediğini yaptırmak:
'Karşısındakine diş geçirmek inadı gene kabarmıştı.' -R. N. Güntekin.

Detaylı Açıklama

Diş geçirmek, zorla ya da inatla istediğini yaptırmaktır. Sözlük iki yolu veya bağlacıyla birlikte anar: kişi ya baskı kurar ya da isteğinden vazgeçmeyip direnir. Kalıpta iki taraf bulunur: istediğini yaptıran ve isteneni yapan. Yaptırılan kişi kalıba -e ekiyle bağlanır: birine diş geçirmek. İstenen şey bir karar, bir iş, bir fiyat ya da bir davranış olabilir. Olumsuz biçimi de kullanılır: kimseye diş geçirememek; bu durumda kişi isteğini yaptıramaz. Sözlük yaptırılan işin doğru ya da yanlış olduğunu söylemez. Zorla sözü baskıyı, inatla sözü direnmeyi öne çıkarır. İlişki bir aile içinde, bir iş yerinde, bir pazarlıkta ya da iki komşu arasında ortaya çıkabilir. Yaptıran taraf güçlü bir kişi de, gücü az ama isteğinden dönmeyen biri de olabilir.

Örnek Cümleler

  1. Babası haftalarca karşı çıktı ama Deniz inatla bekledi ve sonunda babasına diş geçirdi; konservatuvar kaydına imzayı babası attı.
  2. Büyük market zinciri küçük üreticilere diş geçirdi; fiyatları kendi belirleyip ödemeyi altı ay sonraya attı.
  3. Yeni müdür yaşlı ustalara bir türlü diş geçiremedi; atölyede işler yine onların bildiği gibi yürüdü.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Bir inada bağlanır: Karşısındakine diş geçirmek inadı gene kabarmıştı. Kalıp burada inat sözcüğüne bağlanır ve tanımdaki inatla yaptırmayı akla getirir. Gene sözcüğü bu inadın daha önce de kabardığını gösterir.

Kukla gibi, birinci anlamında birine her istediğini yaptırmaktır. Diş geçirmek de istediğini yaptırmaktır; ancak tanım bunun zorla ya da inatla yapıldığını söyler. Kukla gibide her sözcüğü isteklerin tümünü kapsar, diş geçirmekte ise yaptırmanın yolu öne çıkar.

Bu atasözü ikinci anlamında bir işin insana zor kullanılarak yaptırılamayacağını söyler. Diş geçirmek ise istediğini zorla ya da inatla yaptırmaktır. Atasözü zorlamanın sonuç vermeyeceğini söyler; deyim zorlamanın sonuç verdiği durumu da anlatabilir.