Anlamı
kendisine karşı geleni yenerek buyruğuna uyacak duruma getirmek:
'Beş yüz sene evvel bahadır babalarımızın sizi dize getirerek zapt ettiği yerleri alamayacaksınız.' -Ö. Seyfettin.
Detaylı Açıklama
Dize getirmek, karşı geleni yenerek, baskı kurarak ya da üstün gelerek boyun eğecek hâle sokmak anlamında kullanılan bir deyimdir. Dize gelmekte teslim olan taraf öne çıkarken, dize getirmekte teslim ettiren güç öne çıkar. Bu nedenle deyim mücadele, güç, zorlayıcılık ve sonuç alma fikrini taşır. Tarihî anlatılarda orduların, günlük dilde ise inatçı insanların ya da direnç gösteren tarafların bastırılması için sık kullanılır. İçinde açık bir üstünlük ilişkisi vardır. Bazen haklı bir düzen sağlamayı, bazen de sert bir bastırmayı anlatabilir; ton bağlamla belirlenir. Direnen tarafı buyruğa uygun duruma sokmanın kısa ve etkili ifadesidir. Bu yönüyle deyim, yalnız sözcük anlamını değil, kişinin içinde bulunduğu baskıyı, direnci ya da ilişki içindeki konumunu da açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Yıllardır başına bela olan çeteyi uzun operasyonlar sonunda dize getirdi.
- Onun inatçı ve kararlı tavrını tek başına dize getirmek hiç kolay olmadı.
- Sorunları büyük bir sabırla tek tek çözdü ve dağılmış ekibi yeniden dize getirdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü biri direnirken öteki onu geri adım atmaya zorlar. Dize getirmek, üstün gelen tarafın belirleyici olduğu bir durumu anlatır. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Hayır, bazen kararlılık, sabır ve stratejiyle de dize getirmek mümkündür. Ancak yine de sonuçta direnç kırılmış olur. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Terbiye etmek daha uzun vadeli ve öğretici bir süreci anlatabilir. Dize getirmek ise daha çok direnç kırıp boyun eğdirmeyi öne çıkarır. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.