Anlamı
'dışı süslü, güzel görünüşlü ancak içi berbat' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Dışı kalaylı, içi alaylı, dışı süslü ve güzel görünüşlü ama içi berbat olanı anlatan bir sözdür. Sözlük iki yarının karşıtlığını açıkça verir: dış güzel, iç kötü. Nitelenen bir eşya, bir yapı, bir araç, bir kişi ya da bir iş olabilir. Söz yüklem yerinde durabilir: bu dolabın dışı kalaylı, içi alaylı. Çıkmak fiiliyle de kurulur ve görünüşün yanılttığı anlaşıldığında söylenir: dışı kalaylı, içi alaylı çıktı. İki yarı kafiyelidir; kalaylı ve alaylı sözcükleri ses bakımından birbirine bağlanır. Sözlükte yarıları yer değiştirmiş bir biçim de bulunur: içi alaylı, dışı kalaylı; iki biçime aynı açıklama verilir. Söz bir ev alımında, bir ikinci el araba pazarlığında ya da yeni tanışılan biri anlatılırken geçebilir. Berbat sözü içteki kusurun küçük olmadığını gösterir.
Örnek Cümleler
- Satın aldığımız yeni boyanmış daire dışı kalaylı, içi alaylı çıktı; ilk yağmurda bütün tavan aktı.
- Galericinin pırıl pırıl cilaladığı araba dışı kalaylı, içi alaylı çıktı; motor bir haftada dağıldı.
- Herkese güler yüz gösterip arkalarından iş çeviren yeni müdür tam dışı kalaylı, içi alaylı biriydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Açıklamaz; anlamı bütün söze verir. Kalay, kapları kaplayıp parlatmakta kullanılan bir madendir; dıştaki parlaklık bu görüntüye uyar. Alaylı ile kalaylı arasındaki ses benzerliği de sözün iki yarısını birbirine bağlar.
Bu atasözü görünüşe aldanmamayı öğütler. Dışı kalaylı, içi alaylı ise bir öğüt değil, bir niteleme sözüdür: dışı güzel, içi berbat olanı anlatır. Biri dinleyeni uyarır, öteki aldatıcı görünüşlü bir şeyi adlandırır.
Atasözü, doğru görünen nice kişinin içyüzünü bilenlerden düzenbaz olduğunun öğrenildiğini anlatır. Kalaylı dış ile alaylı iç arasındaki karşıtlık da aynı yapıdadır. Atasözü kişileri ve doğruluğu konu edinir; söz ise bir eşyayı, bir yapıyı ya da bir kişiyi niteleyebilir.