Anlamı
yiyecek giderlerini kısarak para biriktirmek:
'Susuz Yaz adlı öykü kitabımı, oyunlarımı hep böyle dişimden tırnağımdan artırarak bastırdım.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Dişinden tırnağından artırmak, çok kıt yaşayarak, yiyecekten içecekten ve temel giderlerden kısarak para biriktirmek anlamında kullanılan çok yaygın bir deyimdir. Burada diş ve tırnak, insanın en temel geçim sınırlarını temsil eder. Kişi keyfinden değil, ihtiyacından kısar; kendine ayıracağı payı azaltır ve böylece birikim yapar. Bu yüzden deyimde hem emek hem mahrumiyet hem de sabır vardır. Gündelik dilde alt sınıf emeği, aile geçimi, bir ev alma hayali ya da çocuk okutma fedakârlığı gibi durumlarda çok anlamlıdır. Birikimin kolay değil, bedel ödenerek oluştuğunu görünür kılar. Türkçede tasarrufun acı ve emek dolu tarafını en iyi anlatan kalıplardan biridir. Bu yönüyle deyim, yalnız sözcük anlamını değil, kişinin içinde bulunduğu baskıyı, direnci ya da ilişki içindeki konumunu da açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca her kuruşu dişinden tırnağından artırıp biriktirerek sonunda o evi aldı.
- Fedakâr annesi çocuklarını okutmak için yıllarca her kuruşunu dişinden tırnağından artırmış.
- Bu küçük dükkân, yıllarca dişinden tırnağından artırarak biriktirdiği parayla açıldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü birikimin lüksten değil temel ihtiyaçlardan kısarak yapıldığını anlatır. Böylece tasarrufun ne kadar emekli ve acılı olduğu görünür olur. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Ev alma, çocuk okutma, dükkân açma, borç ödeme ve yıllar süren aile fedakârlıkları içinde daha çok karşımıza çıkar. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Çünkü dişinden tırnağından artırmak sabır, fedakârlık ve irade gerektirir. Bu yüzden kişinin dayanıklılığı da görünür olur. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.