Anlamı
dişinden tırnağından artırmak:
'Sabah akşam nerde, kimin tarlasında iş varsa gittik, dişten tırnaktan artırdık, zorla üç beş kuruş sahibi olduk.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Dişten tırnaktan artırmak, çok kıt imkânlarla yaşarken en temel ihtiyaçlardan bile kısarak para ya da imkân biriktirmek anlamına gelir. Bu deyim, birikimin rahat dönemlerde değil, yokluk ve sıkıntı içinde yapıldığını özellikle vurgular. İnsan kendi boğazından, giyiminden, küçük rahatlıklarından keser; böylece elinde az da olsa bir şey toplamaya çalışır. Bu yüzden deyim sadece para biriktirmeyi değil, fedakârlıkla ayakta kalmayı da anlatır. İçinde emek, sabır ve yokluk duygusu vardır. Gündelik dilde özellikle aile geçindiren, zor şartlarda ev alan, borç kapatan ya da çocuk okutan insanların mücadelesi için kullanılır. Söylendiğinde hemen sıkı tutulan bütçe, kısılmış harcama ve sabırla yürütülen hayat göz önüne gelir.
Örnek Cümleler
- Yıllarca büyük fedakârlıkla dişten tırnaktan artırarak bu küçük evi zar zor alabildiler.
- Fedakâr annem bizi okutmak için yıllarca her kuruşu dişten tırnaktan artırdı.
- Dişten tırnaktan artırıp biriktirmeden bu kadar büyük masrafın altından kalkmamız mümkün değildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü artırma işi keyiften değil, zorunluluktan yapılır. İnsan en temel harcamalarından bile kısarak bir şey biriktirir. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
En yaygın anlamı para biriktirmektir; ama genel olarak kısıtlı imkânla güç toplamak ve zorlukla ayakta durmak için de kullanılabilir. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Çünkü kişinin kendi rahatından vazgeçtiğini hissettirir. Birikim burada kolay kazanç değil, sabırla yapılan bir mahrumiyet sonucudur. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.