Deyim

Dişine Vurmak Ne Demek?

Anlamı

1) ısırmak, dişlemek; 2) mec. değerini anlamak için kontrol etmek:
'Kelimeyi dişimize vurmuşuz, beğenmişiz, saklamışız. Benimsemişiz.' -B. R. Eyuboğlu.

Detaylı Açıklama

Dişine vurmanın biri somut, biri mecaz iki anlamı vardır. Somut anlamı ısırmak, dişlemektir. Bir meyve, bir ekmek ya da bir lokma dişe vurulabilir. Öteki anlam mecazdır: bir şeyin değerini anlamak için onu kontrol etmek. Bu anlamda dişe vurulan şey bir söz, bir teklif, bir eser ya da bir plan olabilir. Kişi onu hemen kabul etmez; önce inceler, tartar. Kontrolün amacı tanımda açıkça yazılıdır: değeri anlamak. Nesne belirtme ekiyle gelir; iyelik eki kontrol eden kişiye göre değişir: dişime, dişimize vurmak. Isırma anlamı bir pazar tezgâhında ya da bir sofrada, kontrol anlamı ise bir yayınevinde, bir iş görüşmesinde ya da bir dil tartışmasında geçebilir. Kontrolün sonucu tanıktaki gibi sıralanabilir: beğenmek, saklamak; kimi cümlede ise hiç anılmaz.

Örnek Cümleler

  1. Pazarcı uzattığı elmayı dişime vurmamı istedi; ilk ısırıkta ekşi tadı ağzımı buruşturdu.
  2. Yayınevi editörü genç yazarın romanını hemen basmadı; önce dişine vurdu, üç ayrı okura okutup görüş aldı.
  3. Ortaklık teklifini dişine vuran tüccar, şirketin son üç yılının hesaplarını tek tek inceledi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Mecaz anlamdadır: Kelimeyi dişimize vurmuşuz, beğenmişiz, saklamışız. Benimsemişiz. Burada dişe vurulan şey bir kelimedir; ardından gelen fiiller kontrolün sonucunu sıralar. Kalıp bir topluluğun ağzından, birinci çoğul kişiyle kurulmuştur.

Tadına bakmak, ağzına alıp tadını denemek, test etmektir. Dişine vurmanın ilk anlamı ise yalnız ısırmak, dişlemektir; tanımda bir deneme amacı yoktur. Değeri anlamak için kontrol etme fikri dişine vurmanın mecaz anlamında ortaya çıkar.

Atasözü, altının ateşe dayanıklılığıyla anlaşıldığı gibi bir kişinin değerinin de sıkıntılara katlanma gücüyle ölçüldüğünü söyler. Dişine vurmak da mecaz anlamında bir sınamadır. Atasözünde değeri sıkıntı ortaya çıkarır, deyimde ise kişi kendisi bir kontrole girişir.