Anlamı
darlığa, sıkıntıya dayanmak, katlanmak:
'Hele biraz dişini sık, hepsi yoluna girer.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
Dişini sıkmak, darlığa, sıkıntıya, acıya ya da geçici zorluğa dayanmak anlamında kullanılan çok yaygın bir deyimdir. İnsan dişini sıktığında bedeni de iradesi de gerilir; bu yüzden deyim sabır, tahammül ve dayanma gücü taşır. Sorun henüz çözülmemiştir ama kişi onu taşıma kararı vermiştir. Gündelik dilde ekonomik sıkıntı, hastalık, geçici iş yoğunluğu, duygusal zorluk ve sabır gerektiren her durumda çok doğal kullanılır. İçinde umut da vardır; çünkü çoğu zaman 'biraz daha dişini sık' denirken geçici bir sürenin sonunda rahatlama beklenir. Zorluğu dirençle aşma iradesini kısa ve çok etkili biçimde anlatır. Bu yönüyle deyim, yalnız sözcük anlamını değil, kişinin içinde bulunduğu baskıyı, direnci ya da ilişki içindeki konumunu da açıkça hissettirir.
Örnek Cümleler
- Biraz daha dişini sık ve sabret, bu zor günler eninde sonunda geçecek.
- Parası yetmeyince aylarca dişini sıkarak en kısıtlı bütçeyle idare edip öyle yaşadı.
- Tedavi boyunca aylarca dişini sıkmak zorunda kaldı ama sonunda tamamen iyileşti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü dişini sıkmak, yaşanan sıkıntının varlığını kabul eder ama ona rağmen dayanmayı seçer. Acı ve irade aynı anda görünür olur. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
Ekonomik darlıkta, hastalıkta, uzun çalışma dönemlerinde, duygusal sıkıntılarda ve geçici sabır isteyen durumlarda daha sık kullanılır. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.
İkisinde de sabır ve mahrumiyet vardır. Dişini sıkmak daha genel dayanmayı, dişinden tırnağından artırmak ise doğrudan tasarruf için katlanmayı vurgular. Bu yüzden söz, yalnız ne olduğunu değil, hangi duyguyla ve hangi ilişkide kullanıldığını da birlikte düşündürür.