Deyim

Doğru Çıkmak Ne Demek?

Anlamı

gerçek olduğu anlaşılmak:
'Bu bari doğru çıksaydı, yazarlığıma geçmişte bir ipucu bulacaktım.' -A. Ağaoğlu.

Detaylı Açıklama

Doğru çıkmak, gerçek olduğu anlaşılmak anlamındadır. Özne doğruluğu anlaşılan şeydir: bir haber, bir tahmin, bir söylenti, bir iddia ya da bir sezgi. Anlaşılmak sözü doğruluğun bir noktada ortaya çıktığını gösterir; o zamana kadar söylenen şey kuşkulu olabilir. Bu ortaya çıkış bir belgeyle, bir olayla, bir tanıkla ya da zamanla olabilir. Doğruluğu anlaşılan şey sevindirici de olabilir, üzücü de; tanım bunu belirtmez. Olumsuz biçimi bir umudun ya da bir korkunun boşa çıktığını anlatabilir: söylenti doğru çıkmadı. Dilek bildiren bir kiple bir özlem de dile getirilebilir: keşke doğru çıksaydı. Söz bir haber odasında, bir mahkeme salonunda ya da bir hava tahmininin ardından geçebilir. Bir tahmini doğru çıkan kişi için haklı çıkmak sözü de kullanılabilir.

Örnek Cümleler

  1. Yaşlı balıkçının akşam fırtına çıkacağı tahmini doğru çıktı; gece yarısı rüzgâr limandaki direkleri eğdi.
  2. Fabrikanın kapanacağı söylentisi doğru çıktı; işçiler ay sonunda çıkış yazılarını aldı.
  3. Doktorun ilk muayenedeki enfeksiyon şüphesi, tahlil sonuçları gelince doğru çıktı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Dilek-şart kipiyle kurulur: Bu bari doğru çıksaydı, yazarlığıma geçmişte bir ipucu bulacaktım. Bari sözü, konuşanın hiç değilse bunun gerçek olmasını istediğini gösterir. Cümlenin kuruluşu, bunun gerçekleşmediğini ve konuşanın aradığı ipucunu bulamadığını düşündürür.

Aslı çıkmak da sözlükte gerçek olduğu anlaşılmak, gerçek olduğu ortaya çıkmaktır. İki kalıbın anlamı örtüşür. Sözlüğün aslı çıkmak için verdiği örnekte söylenenlerin aslı çıkar; doğru çıkmakta da bir söylenti ya da bir tahmin özne olabilir.

Atasözü, bir sözün yalan olduğunun bir süre sonra gerçekleşen olaylarla anlaşıldığını söyler. Doğru çıkmak ise söylenen şeyin gerçekliğinin ortaya çıkmasıdır. İkisinde de sözün niteliğini sonradan gelen bir durum gösterir; biri yalanı, öteki doğruyu açığa vurur.