Anlamı
uslu oturmak.
Detaylı Açıklama
Doğru oturmak, uslu oturmak, bedeni düzgün tutmak ve bulunduğu yerde taşkınlık etmeden durmak anlamında kullanılır. Bu deyim özellikle çocuk terbiyesi ve gündelik uyarı dili içinde çok yaygındır. İnsan yalnız sandalye üzerinde düzgün oturmak bakımından değil, davranışını kontrol etmesi bakımından da doğru oturur. Bu yüzden sözde hem fiziksel düzen hem de görgü beklentisi vardır. Aile içinde, okulda, misafirlikte ve resmî ortamlarda sıkça duyulur. Kısacası doğru oturmak, kişinin bulunduğu yere uygun biçimde sakin, ölçülü ve derli toplu davranmasını isteyen kısa ama yerleşik bir deyimdir. Bu yönüyle oturuş üzerinden terbiye, dikkat ve ortamın hakkını verme fikrini birlikte taşır. Böylece söz, basit bir beden uyarısını toplumsal nezaket kuralına bağlayan yerleşik bir kullanım kazanır.
Örnek Cümleler
- Yemekte çocuklara sürekli doğru oturmaları ve sofraya dik durmaları hatırlatıldı.
- Misafir varken koltuğa öyle yayılma, biraz kendini topla ve doğru otur.
- Öğretmenin sert bir bakışı yetti, sınıftaki herkes bir anda toparlanıp doğru oturdu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü söz aynı zamanda görgüye uygun, sakin ve uslu davranmayı da içerir. Yani oturuşla birlikte tavır da düzeltilir. Bu yüzden deyim, bedenden çok terbiyeyi de hedef alan bir uyarıdır.
Yemek masasında, okulda, misafirlikte ve çocuk terbiyesi konuşmalarında çok sık duyulur. Bu bağlamlarda yalnız rahat oturmayı değil, ortama uygun davranmayı da hatırlatır.
İki deyim de düzen ve ölçü ister. Biri daha genel, diğeri özellikle oturuş biçimine odaklanır. Bu yüzden doğru oturmak, daha somut ve gündelik bir müdahale gibi duyulur.