Anlamı
dağıtmak, ziyan etmek.
Detaylı Açıklama
Döküp saçmak, dağıtmak, ziyan etmek anlamındadır. Tanım iki yakın fiili birlikte verir: dağıtmak ve ziyan etmek. Dağıtılan ya da ziyan edilen şey para, yiyecek, mal ya da bir miras olabilir. Ziyan etmek sözü harcamanın boşa gittiğini gösterir. Özne malı dağıtan, ziyan eden kişidir. Kalıp nesneli kurulabilir: parasını döküp saçmak, mirası döküp saçmak. Döküp ve saçmak fiilleri bir zarf-fiille birleşir; ikisi de dağılmayı anlatır. Bir mirasyedi, savurgan bir genç ya da hesapsız bir yönetici böyle nitelenebilir. Ziyanın neden doğduğunu tanım söylemez. Kalıba bir miras kavgasında, bir şirket batışında ya da bir ev bütçesi konuşmasında rastlanabilir. Dökülüp saçılmak aynı fiillerden kurulur, ama tanımında bir amaç uğruna yapılan harcama vardır.
Örnek Cümleler
- Babasından kalan dükkânı iki yılda döküp saçan Erol, sonunda başkasının yanında çalışmaya başladı.
- Kumar masasında bir gecede maaşını döküp saçan adam, ay sonunda ev kirasını ödeyemedi.
- Hibe parasını gereksiz toplantılarla döküp saçan kooperatif, asıl almayı planladığı makineleri alamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ziyan etmenin birinci anlamı yersiz, boş yere harcamaktır. Döküp saçmanın tanımında da ziyan etmek geçer ve buna dağıtmak eklenir. İki kalıp boşa harcamada buluşur; döküp saçmak dağıtmayı da anar.
Para saçmak, gereğinden çok para harcamaktır; konusu paradır. Döküp saçmanın tanımı ise parayla sınırlı değildir; bir dükkân ya da bir hibe de dağılıp gidebilir. Biri harcamanın fazlalığını, öteki malın dağılıp ziyan oluşunu öne çıkarır.
Atasözü, varlıklı ama akılsız ve hesapsız kişinin malını gereksiz yerlere harcayıp telef ettiğini söyler. Döküp saçan kişi de malını ziyan eder. Atasözü bunu akılsızlığa ve hesapsızlığa bağlar; deyimin tanımı ise ziyanın sebebini söylemez.