Deyim

Dokuz Yorgan Eskitmek (paralamak) Ne Demek?

Anlamı

çok uzun yaşamak.

Detaylı Açıklama

Dokuz yorgan eskitmek, çok uzun yaşamak anlamındadır. Paralamak fiili de aynı kalıba girer: dokuz yorgan paralamak. Özne uzun yaşayan kişidir; bir dede, bir nine ya da bir köyün en yaşlısı olabilir. Çok sözü yaşamın olağan ölçüyü aştığını gösterir. Tanım yaşamın nasıl geçtiğini söylemez; mutlu da olabilir, sıkıntılı da. Kalıp bir övgü, bir dilek ya da bir şaşkınlık taşıyabilir: maşallah, dokuz yorgan eskitti. Dilek kipiyle iyi bir dilek olarak da kurulabilir: dokuz yorgan eskitesin. Sözlük yorgan sayısının neden dokuz olduğunu açıklamaz. Kalıp bir doğum günü kutlamasında, bir köy sohbetinde ya da bir anma töreninde geçebilir. Yaşayan kişinin ömrünü nerede geçirdiğini kalıp söylemez.

Örnek Cümleler

  1. Yüz yaşına giren köyün en yaşlısı, dört kuşak torun görmüş; tam dokuz yorgan eskitti.
  2. Doksanı geçen ninem, bütün akranlarını toprağa verip dokuz yorgan paraladı.
  3. Mahallede dükkânını açtığı günden beri yetmiş yıl çalışan yaşlı terzi, dokuz yorgan eskitti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Yorgan yıllarca kullanılıp eskiyen bir ev eşyasıdır; dokuz yorganı eskitmek uzun bir ömrü düşündürür. Sözlük görüntüyü açıklamaz, anlamı çok uzun yaşamak diye verir. Paralamak biçimi eskimenin yırtılmaya kadar vardığını gösterir.

Dünyaya kazık çakmak, sözlükte şaka yollu bir söz olarak çok uzun ömürlü olmak, çok yaşamaktır. Yorgan sözünü taşıyan kalıp da aynı uzun ömrü anlatır. Anlamca ikisi örtüşür; birinde şaka notu bulunur, ötekinde bulunmaz.

Atasözü, çok gezen, çok yer gören kişinin çok şey öğrendiğini, çok yaşayanın ise onun bildiklerini bilemeyeceğini söyler. Dokuz yorgan eskiten kişi de çok yaşamıştır. Atasözü uzun yaşamanın tek başına bilgi getirmediğini hatırlatır; deyim yalnız yaşamın uzunluğunu anlatır.