Anlamı
1) yavru vermek, üremek; 2) ürün vermek.
Detaylı Açıklama
Döl vermek sözlükte iki anlamla geçer. Birincisi yavru vermek, üremektir: bir hayvan yavrular ya da çoğalır. İkincisi ürün vermektir: bir ağaç, bir tarla ya da bir bitki ürün getirir. Birinci anlamda özne yavru veren canlıdır; bir inek, bir koyun, bir kısrak ya da bir sürü olabilir. İkinci anlamda özne ürün veren şeydir; bir bağ, bir bahçe ya da bir fide olabilir. Tanım üremenin ya da ürünün miktarını söylemez. Kalıp olumsuz kurulunca kısırlığı ya da verimsizliği anlatabilir: bu toprak döl vermedi. Kalıp bir çiftlikte, bir tarla başında ya da bir hayvan pazarında geçebilir. İki anlam da bir canlının ya da toprağın yeni bir şey ortaya koymasıdır. Döl, vermek fiilinin belirtisiz nesnesidir; kalıp başka bir nesne gerektirmez.
Örnek Cümleler
- Geçen yıl alınan koyunların hepsi bu bahar döl verdi, sürü iki katına çıktı.
- Yıllarca bakımsız kalan bağ, yeni sahibinin emeğiyle ilk kez döl verdi.
- Hayvanat bahçesindeki ceylan çifti, getirildikleri yerden farklı bir iklimde yaşamalarına rağmen döl verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu bahar yavrulayıp sürüyü iki katına çıkaran koyunlar ile ceylan çifti birinci anlamı gösterir. Yıllar sonra ürün veren bağ ise ikinci anlamı gösterir. Birinde sonuç yavrudur, ötekinde ürün.
Meyve vermenin sözlükteki ilk karşılığı, bir ağacın ya da bitkinin ürün getirmesidir. Döl vermenin ikinci anlamı da buna denk düşer; iki kalıp burada örtüşür. Öteki kalıba bir eser ortaya koymak diye mecaz bir karşılık da verilir; döl ise önce yavruyu anlatır.
Atasözü, altının harcanıp gittiğini, toprağın ise sürekli ürün veren, para getiren bir mal olduğunu söyler. Döl veren bir tarla da bu sürekliliğin bir örneğidir. Atasözü toprağın değerini, deyim toprağın ya da canlının ürün verişini anlatır.