Anlamı
dolmuşla yolcu taşımak.
Detaylı Açıklama
Dolmuş yapmak, dolmuşla yolcu taşımak anlamına gelir. Sözlük dolmuş sözcüğünü burada ayrıca tanımlamaz. Deyimin öznesi taşımayı yapan kişidir: bir şoför ya da aracını bu işte çalıştıran bir araç sahibi. Kalıp bir iş, bir geçim yolu ya da bir güzergâh anlatırken kullanılır. Güzergâh iki yerin adıyla verilebilir: köy ile ilçe arasında dolmuş yapmak. Ayrılma ve yönelme ekleriyle de söylenebilir: istasyondan fabrikaya dolmuş yapmak. Taşınan yolcular bir mahalle halkı, öğrenciler ya da işçiler olabilir. Tanım taşımanın ücretini, aracın türünü ve yolculuğun uzunluğunu belirtmez. Söz bir şoförün hayat hikâyesinde, bir semtin anlatısında ya da bir iş görüşmesinde geçebilir. Kalıp bir yaz mevsimini, bir bayram dönemini ya da yılların emeğini anlatabilir.
Örnek Cümleler
- Emekli olunca bir minibüs alan Hasan Usta, yıllarca köy ile ilçe arasında dolmuş yaptı.
- Kapanan otobüs hattının yerine belediye iki şoförle anlaştı; şoförler sabahları istasyondan fabrikaya dolmuş yapıyor.
- Yaz aylarında taksisini sahil yoluna çeken Murat, plaj ile kasaba arasında dolmuş yaparak daha çok kazandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aynı sözcükle kurulsalar da anlamları ayrıdır. Dolmuşa gelmek ya da binmek sözlükte dolduruşa gelmek diye açıklanır, yani kışkırtılmak, gaza getirilmek. Dolmuş yapmak ise doğrudan bir taşıtla yolcu taşımayı anlatır.
Yola çıkmanın ilk anlamı araca binmek üzere yolüstünde durmaktır. Dolmuş yapan şoför de yolüstünde bekleyen bu kişileri alıp gidecekleri yere götürür. Biri yolcunun beklemesini, öteki onları taşıyanın işini anlatır.
Atasözü, vakit geçirmeden yola devam edilmesi gerektiğini öğütler. Dolmuş yapmak ise yolcu taşıma işini adlandırır ve bir öğüt taşımaz. Atasözündeki yolcu yolunu sürdüren kişidir; deyimde yolcular taşınan taraftır.