Deyim

Don Gömlek Kalmak Ne Demek?

Anlamı

her şeyini kaybetmek.

Detaylı Açıklama

Don gömlek kalmak, her şeyini kaybetmek anlamına gelir. Tanımdaki her şey sözü kaybın bütünü kapsadığını gösterir: ev, para, eşya, iş. Kayıp bir yangından, bir iflastan, bir kumardan, bir selden ya da bir dolandırıcılıktan doğabilir; tanım sebebi söylemez. Deyimin öznesi kaybı yaşayan kişidir; bir aile ya da bir esnaf da özne olabilir. Kalmak fiili kaybın ardından gelen durumu anlatır; kalıp kaybın anını değil, sonrasını gösterir. Kalıp bir felaket anlatısında, bir iflas haberinde ya da bir hayat hikâyesinde geçebilir. Söz kaybın kalıcı olup olmadığını belirtmez; kişi sonradan yeniden toparlanabilir de. Sözlükte don ve gömlek sözcükleri başka bir kalıpta da bir arada geçer: bir don bir gömlek, yani yarı çıplak.

Örnek Cümleler

  1. Gece çıkan yangında dükkânıyla birlikte evini de kaybeden terzi, don gömlek kaldı.
  2. Bütün birikimini kumarda kaybeden Erol, bir gecede don gömlek kalmıştı.
  3. Sel suları köydeki evleri ve ahırları alıp götürünce birçok aile don gömlek kaldı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlük kalıbın görüntüsünü ayrıca açıklamaz. Don ve gömlek insanın üzerindeki en temel giysilerdir; kişinin elinde yalnız bunların kaldığını söylemek, başka hiçbir şeyi kalmadığını anlatmaya uyar. Tanım ise yalnız her şeyini kaybetmek der.

Bu deyim, her şeyini kaybedip çırılçıplak kalmayı, çaresiz kalmayı anlatır. Don gömlek kalmanın tanımında ise yalnız kayıp vardır; çaresizlik anılmaz. Görüntüleri de birbirine yakındır: birinde soyulmuş bir hacı, ötekinde üzerinde yalnız iç giysisi duran biri vardır.

Atasözü, her şeyini kaybetmiş kişinin düşmanına bir şey kaptırmaktan korkusu olmadığını söyler. Don gömlek kalan kişi de her şeyini kaybetmiştir. Deyim kaybı adlandırır; atasözü bu kaybın ardından kişinin artık korkacak bir şeyi kalmadığını söyler.