Anlamı
her şeyini kaybedip çırılçıplak kalmak, çaresiz kalmak.
Detaylı Açıklama
Arafat'ta soyulmuş hacıya dönmek deyimi, her şeyini kaybedip çırılçıplak kalmak, çaresiz kalmak anlamında kullanılır. Sözde çizilen tablo çok belirgindir: hacca gitmiş bir kimse, vakfe için çıkılan Arafat'ta soyulmuş, elinde avucunda hiçbir şey kalmamıştır. Kalıp bu görüntüyü, malını ve düzenini bir anda yitiren kişiye uygular. İçinde yalnız yoksulluk değil, şaşkınlık ve çaresizlik de vardır; kişi ne yapacağını bilemez durumdadır. Deprem, yangın, iflas, dolandırılma ve ağır bir hastalık anlatılırken söylenir. Söyleyen kişi çoğunlukla acıma duyar, bu yüzden kalıpta yergi bulunmaz. Kaybın büyüklüğünü anlatmak için seçilen sahne kutsal bir yolculuğa aittir; bu da uğranılan haksızlığı daha da ağır gösterir ve dinleyende güçlü bir izlenim bırakır.
Örnek Cümleler
- Bir gecede evini de dükkânını da kaybetti, Arafat'ta soyulmuş hacıya döndü.
- Dolandırıcılar adamın bütün birikimini alıp kaçınca zavallı Arafat'ta soyulmuş hacıya döndü.
- Yangında elinde ne varsa gitti; kadın Arafat'ta soyulmuş hacıya döndü resmen.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her şeyini kaybedip çaresiz kalmayı. Kalıp dönmek fiiliyle kurulur; kişi o hâle benzetilir, o hâle girmez. Benzetme edatı yoktur ama yönelme eki aynı işi görür: hacıya dönülür, ek benzetmeyi taşır.
Arafat, haccın rükünlerinden olan vakfenin yapıldığı yerdir; oraya varan kişi yolun en önemli durağındadır. Böyle bir yerde soyulmak çaresizliğin en açık örneği sayılır ve söze ağırlık katar.
Yoktur. Kalıp kaybı anlatır, kaybedeni suçlamaz; soyulan kişi kusurlu değil, mağdurdur. Söz bu yüzden çoğu zaman acıma duygusuyla söylenir. Kişinin başına gelen felaketin büyüklüğü öne çıkarılır; söz kişiyi değil başına geleni anlatır.