Deyim

Donuna Etmek (kaçırmak veya Doldurmak veya Yapmak) Ne Demek?

Anlamı

1) küçük veya büyük abdestini donuna etmek; 2) mec. çok korkmak.

Detaylı Açıklama

Donuna etmenin biri gerçek, biri mecaz olmak üzere iki anlamı vardır. Birincisi şudur: küçük ya da büyük abdestini donuna etmek. İkinci anlam mecazdır: çok korkmak. Sözlük etmek fiilinin yerine kaçırmak, doldurmak ve yapmak fiillerini de verir. Birinci anlamda özne küçük bir çocuk, bir hasta ya da yaşlı biri olabilir. İkinci anlamda bedensel bir olay anlatılmaz; söz korkunun çok büyük olduğunu bildirir. Korkunun sebebi bir tehdit, bir kaza, bir patlama sesi ya da karanlık bir yol olabilir. Cümlede bir korku sebebi anılıyorsa ikinci anlam öne çıkar. Söz bir çocuk bakımında, bir hastane odasında ya da bir korku anlatısında geçebilir. Kalıpta iyelik eki kişiye göre değişir: donuma, donuna, donumuza.

Örnek Cümleler

  1. Uzun yolculukta mola verilmeyince üç yaşındaki Efe dayanamayıp donuna etti.
  2. Ameliyattan sonra yürüyemeyen dedem iki kez donuna kaçırdı, hemşire yatağını değiştirdi.
  3. Gece ıssız orman yolunda arabanın önüne bir ayı çıkınca şoför korkudan donuna etti, bir süre direksiyonu bile tutamadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Altına etmek yatağına ya da donuna işemek, mecaz olarak da çok korkmaktır. İkinci anlamlar aynıdır. Birinci anlamda altına etmenin tanımı yatağı da anar ve yalnız işemekten söz eder; donuna etmek ise küçük ya da büyük abdesti birlikte anar.

Hacetini yapmak, küçük ya da büyük abdestini yapmaktır. Donuna etmenin birinci anlamı da aynı ihtiyacı anlatır, ama bunun donun içine yapıldığını bildirir. Biri olağan bir ihtiyacı, öteki bir kazayı adlandırır.

Atasözü, kişinin korkmakla kendisine gelecek bir kötülüğü önleyemeyeceğini söyler. Donuna etmenin ikinci anlamı ise çok korkmaktır. Atasözü korkunun bir işe yaramadığını, deyim yalnız korkunun ne denli büyük olduğunu anlatır.