Deyim

Dönüp Dolaşmak Ne Demek?

Anlamı

1) uzun süre gezmek; 2) mec. arayış içinde olmak, her çareye başvurmak:
'Yirmi sene hep aynı renkler içinde dönüp dolaştık.' -B. R. Eyuboğlu.

Detaylı Açıklama

Dönüp dolaşmak iki anlamlı bir deyimdir. Birincisi uzun süre gezmektir: kişi bir şehirde, bir çarşıda ya da bir bölgede saatlerce, günlerce dolaşır. İkinci anlam mecazdır: arayış içinde olmak, her çareye başvurmak. Bu anlamda kişi bir sorunu çözmek ya da bir şeyi bulmak için türlü yollar dener; bir doktordan ötekine, bir kapıdan ötekine gider. Birinci anlamda tanımdaki uzun süre sözü gezintinin kısa olmadığını gösterir. İkinci anlamda kişinin sonunda bir sonuca ulaşıp ulaşmadığını tanım söylemez. Kalıp zarf-fiil biçimiyle başka bir fiile de bağlanır: dönüp dolaşıp aynı yere gelmek. Söz bir gezi anlatısında, bir iş arayışında ya da bir tedavi sürecinde geçebilir. Deyimin öznesi gezen ya da arayan kişidir.

Örnek Cümleler

  1. Kapalıçarşı'da bütün gün dönüp dolaşan turistler, akşamüstü yorgun argın otele döndü.
  2. Oğlunun hastalığına çare bulmak için aylarca dönüp dolaşan baba, sonunda Ankara'da bir uzmana ulaştı.
  3. Kapanan fabrikadan sonra iş bulmak için dönüp dolaşan Cemil, kendi atölyesini açmaya karar verdi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Sözlük cümleyi ikinci anlamın altında verir: Yirmi sene hep aynı renkler içinde dönüp dolaştık. Konuşan, yirmi yıl boyunca yapılan arayışın aynı renklerin içinde kaldığını anlatır. Hep ve aynı sözleri, bu arayışın yeni bir yere çıkmadığını gösterir.

Kapı kapı dolaşmanın üçüncü anlamı iş aramak için her yere başvurmaktır. Dönüp dolaşmakta ise aranan şey bir iş de olabilir, bir ilaç ya da bir çözüm de. İşini kaybeden Cemil'i anlatırken iki kalıp birlikte kurulabilir.

Atasözü, bir kişinin ne kadar farklı yerlerde yaşasa, ne kadar farklı işlerle uğraşsa da bağlı bulunduğu çevreye ya da işe dönmek zorunda kaldığını söyler. Atasözünde deyim dönüp dolaşıp biçiminde geçer. Deyim gezmeyi ya da arayışı anlatır; atasözü bu dolaşmanın sonunda varılan yeri bildirir.