Deyim

Dostlar Şehit, Biz Gazi Ne Demek?

Anlamı

alay tehlikeli işleri başkalarına bırakıp kendileri sonuçtan yararlanmak için bir kenara çekilenlerin bencilliğini anlatan bir söz.

Detaylı Açıklama

Dostlar şehit, biz gazi, tehlikeli işleri başkalarına bırakıp sonuçtan yararlanmak için bir kenara çekilenlerin bencilliğini anlatan bir sözdür. Sözlük kalıbı alay notuyla verir. Alay notu, sözün böyle birinin tutumunu iğneleyerek anlatmak için kullanıldığını gösterir. Tanım bir amaç anar: kişi sonuçtan yararlanmak için kenara çekilir; bu yararın gerçekten sağlanıp sağlanmadığını tanım söylemez. Tehlikeli iş bir kavga, bir grev, bir dava, riskli bir yatırım ya da bir yüzleşme olabilir. Umulan sonuç bir kazanç, bir ün, bir makam ya da bir hak olabilir. Kenara çekilen kişi bir ortak, bir yönetici ya da bir arkadaş olabilir. Söz iki kısa ad cümlesinden oluşur ve biz diye konuşur. Kalıp bir iş yerinde, bir siyasi tartışmada ya da bir mahalle kavgasının ardından kurulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Grevde öne çıkan işçiler işten atılırken sessiz kalan ustabaşı, yapılan zammı ilk o aldı; dostlar şehit, biz gazi.
  2. Davadaki bütün riski ortağına yükleyen iş insanı, dava kazanılınca payını eksiksiz istedi; dostlar şehit, biz gazi.
  3. Kavgada arkadaşları dövülürken köşede bekleyen Selim, ertesi gün zaferi kendisi kazanmış gibi davrandı; dostlar şehit, biz gazi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Şehit savaşta ölen, gazi savaştan sağ dönendir. Sözde ölüm başkalarına, sağ kalmanın onuru konuşana düşer. Sözlük kenara çekilenin bu bölüşümünde bir bencillik görür ve söze alay notu düşer.

Kenara çekilmek, artık hiçbir şeye karışmamaktır. Dostlar şehit, biz gazi sözünün anlattığı kişi de bir kenara çekilir, ama sonuçtan yararlanmak için. Biri karışmamayı, öteki karışmadan yarar ummayı anlatır.

Atasözü, insanların bencil olduğunu, önce kendilerini, sonra yakınlarını düşündüğünü söyler. Dostlar şehit, biz gazi de bencilliği anlatır, ama onu tehlikeli işi başkasına bırakma biçiminde gösterir. Atasözü genel bir yargı verir; söz ise belirli bir davranışı iğneler.