Deyim

Dudak Isırmak Ne Demek?

Anlamı

1) hayran kalmak; 2) hayrete, şaşkınlığa düşmek.

Detaylı Açıklama

Dudak ısırma kalıbı iki anlam taşır. Birincisi hayran kalmaktır: kişi bir güzelliği, bir ustalığı ya da bir başarıyı çok beğenir. İkincisi hayrete, şaşkınlığa düşmektir: kişi gördüğü ya da duyduğu bir şey karşısında şaşakalır. İki anlam bir tepkiyi anlatır; biri beğeniye, öteki şaşkınlığa yönelir. Tepki veren bir izleyici, bir misafir, bir öğrenci ya da bir uzman olabilir. Neye hayran kalındığı ya da neye şaşıldığı cümlenin geri kalanından anlaşılır. Kalıp bir konserde, bir sergide, bir maçta ya da bir mahkeme kararının ardından geçebilir. Kalıp kişinin kendi tepkisini anlatırken de kullanılır: dudak ısırdım. Kalıp iyeliksiz kurulur; kişi cümlenin öznesiyle gösterilir. Tepki bir anlık da olabilir, bir süre yüzde kalan bir ifade de.

Örnek Cümleler

  1. Genç kemancının konservatuvar salonundaki ilk solosunu dinleyen yaşlı müzisyenler dudak ısırdı.
  2. Ustanın tek parça cevizden oyduğu sandığı gören müşteriler dudak ısırdı.
  3. Bakanın istifa haberini canlı yayında duyan muhabirler dudak ısırdı, bir an ne diyeceklerini bilemedi.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Genç kemancıyı dinleyen müzisyenler ile ceviz sandığı gören müşteriler birinci anlamı gösterir: hayran kalırlar. İstifa haberini duyan muhabirler ise ikinci anlamı gösterir: şaşkınlığa düşerler. Tepkiyi doğuran şey birinde bir ustalık, ötekinde bir haberdir.

Hayran olmak, çok beğenmektir. Dudak ısırmanın birinci anlamı da hayran kalmaktır; iki kalıp burada örtüşür. Dudak ısırma kalıbı bunun yanında şaşkınlığa düşmeyi de anlatır; hayran olmanın tanımında şaşkınlık yoktur.

Bu söz, birisinden beklenmeyen bir davranış görüldüğünde şaşma ve sitem bildirmek için kullanılır. Dudak ısırmanın ikinci anlamı da şaşkınlıktır, ama tanım ona bir sitem eklemez. Söz şaşkınlığı bir kişiye yöneltir; deyim yalnız şaşkınlığın kendisini anlatır.