Anlamı
şaşakalmak, şaşırmak:
'Vaktiyle Göksel bile bu soğukkanlılığım karşısında hayrete düşmüştü.' -N. Hikmet.
Detaylı Açıklama
Hayrete düşmek deyimi, beklenmedik bir durum karşısında şaşakalmak, aklın ilk anda olanı kavrayamaması ve güçlü bir şaşkınlık yaşamak anlamında kullanılır. Buradaki düşmek fiili, kişinin bir duygu hâlinin içine ansızın girdiğini düşündürür. Bu yüzden söz yalnız hafif şaşmayı değil, kısa süreli tutulmayı, duraksamayı ve zihinsel sarsıntıyı da birlikte taşır. Hayrete düşmek çoğu zaman alışılmadık sözler, beklenmeyen davranışlar, olağanüstü başarılar ya da inanılması güç olaylar için kullanılır. Cümelde geçtiğinde, kişinin görüp duyduğu şey karşısında bir anlık donakaldığı anlaşılır. Kısacası hayrete düşmek, güçlü şaşkınlığı canlı, etkili ve duygusal yoğunluğu yüksek bir deyimle anlatan yerleşik bir sözdür. Şaşkınlık burada hızla derinleşir. Tepki bir anda büyür.
Örnek Cümleler
- Onun bu kadar sakin kalmasına bütün toplantı hayrete düştü gerçekten.
- Küçük çocuğun söylediği söz karşısında dedesi hayrete düşüp sustu birden.
- Bir gecede olan değişimi görünce komşular hayrete düştüklerini açıkça gizleyemedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü hayrete düşmekte yalnız şaşma yoktur; kişi kısa süreli bir tutulma da yaşar. Bu yüzden söz, beklenmedik olayın zihinde yarattığı sarsıntıyı daha belirgin ve yoğun biçimde hissettirir.
İki söz birbirine çok yakındır; ikisi de güçlü şaşkınlığı anlatır. Hayrete düşmek daha ani bir giriş hissi verirken, hayrette kalmak bu şaşkınlığın biraz daha sürdüğünü sezdirir.
Beklenmedik başarılar, garip davranışlar, alışılmadık açıklamalar ve inanılması güç sonuçlar anlatılırken özellikle doğal duyulur. Çünkü bu alanlarda insanın zihni olanı hemen yerine oturtmakta zorlanır. Yerinde durur.