Anlamı
belli belirsiz anlatmak, isteksizce söylemek:
'Size hayır kalmadığını dudak ucuyla söyleyiverirler ve gerçekten dedikleri de çıkar.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Dudak ucuyla söylemek, belli belirsiz anlatmak, isteksizce söylemek anlamındadır. Tanım iki yönü birlikte verir: sözün açık seçik olmaması ve söyleyenin gönülsüzlüğü. Söylenen şey bir onay, bir özür, bir teşekkür, acı bir haber ya da bir itiraf olabilir. Kalıp nesne alır: özrünü dudak ucuyla söylemek. Söylenen şey bir yan cümleyle de verilebilir: geleceğini dudak ucuyla söyledi. Özne bir çocuk, bir yönetici, bir satıcı ya da küskün bir arkadaş olabilir. Tanım bu isteksizliğin sebebini söylemez; bir utanç, bir kırgınlık ya da bir çekince olabilir. Söz bir ev içinde, bir toplantıda ya da bir telefon konuşmasında söylenebilir. Belli belirsiz anlatılan şeyi dinleyen kişi tam olarak anlamayabilir de. Kalıbın söyleyiverirler gibi tezlik bildiren biçimleri de kullanılır.
Örnek Cümleler
- Babasının arabasını çizen Kerem, özrünü yere bakarak dudak ucuyla söyledi.
- Toplantıda bu yıl zam olmayacağını dudak ucuyla söyleyen müdür, hemen başka bir konuya geçti.
- Kardeşine yenildiğini kabul etmek istemeyen Deniz, tebriğini dudak ucuyla söyleyip odasına çekildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Acı bir yargıdır: Size hayır kalmadığını dudak ucuyla söyleyiverirler ve gerçekten dedikleri de çıkar. Yargı açık açık değil, belli belirsiz dile getirilir. Cümlenin ikinci yarısı, böyle söylenen sözün sonunda gerçekleştiğini anlatır.
Lakırtı ağzından dökülmek, isteksiz konuşmaktır. Dudak ucuyla söylemek de isteksizce söylemeyi anlatır; tanımına ayrıca belli belirsizlik eklenir. İki kalıp gönülsüzlükte buluşur; dudak ucuyla söylenen sözde açıklık da eksiktir.
Atasözü, isteksiz yapılan bir işten hayır gelmediğini söyler. Dudak ucuyla söylenen bir özür ya da teşekkür de isteksizce dile getirilir. Bu açıdan atasözü, böyle bir sözden karşı tarafın da pek bir şey beklememesi gerektiğini düşündürür.