Deyim

Dumanı Doğru Çıksın Ne Demek?

Anlamı

'iyi ve güzel olmasa bile yönteme uygun olsun' anlamında kullanılan bir söz.

Detaylı Açıklama

Dumanı doğru çıksın, iyi ve güzel olmasa bile yönteme uygun olsun demektir. Tanım iki ölçüyü birbirinden ayırır: bir işin iyi ve güzel olması ile yönteme uygun olması. Söz ikincisini yeterli sayar. Kalıp emir kipinin üçüncü kişisiyle kurulur: çıksın. Söz bir işin sonucunu değerlendiren kişinin ağzından çıkabilir. İş bir rapor, bir tören, bir duvar, bir yazışma ya da bir sınav kâğıdı olabilir. Yönteme uygunluk bir kurala, bir usule ya da bir geleneğe uymak olabilir. Tanım bu yöntemin kim tarafından konduğunu söylemez. Söz bir hoşgörüyle de, bir alayla da söylenebilir. Kalıp bir iş yerinde, bir köy düğününde ya da bir şantiyede duyulabilir. Konuşan kendi işini de bu sözle savunabilir.

Örnek Cümleler

  1. Müfettiş için hazırlanan rapor pek parlak değildi ama bütün belgeler eksiksiz ve sırasıyla eklenmişti; dumanı doğru çıksın.
  2. Köyün düğününe çalgıcı bulunamadı, ama nikâh da kına da adetlere uygun yapıldı; dumanı doğru çıksın.
  3. Ustanın ördüğü duvar göze pek güzel görünmüyordu ama her sırası teraziyle kontrol edilmişti; dumanı doğru çıksın.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Duman bir bacadan ya da bir ocaktan yükselir; doğru çıkması, ocağın düzgün yandığını gösterir. Sözlükteki açıklama da işin güzelliğini değil, usulünü ölçü alır. Görüntüde ocağın güzelliği anılmaz, yalnız dumanın gidişi anılır.

Kılıfına uydurmak, bir durum ve tutuma, yöntemine uygun biçim vermektir; özne bunu yapan kişidir. Dumanı doğru çıksın ise bir istek bildirir: iş iyi ve güzel olmasa bile yönteme uygun olsun. Biri bir eylemi adlandırır, öteki bir beklentiyi dile getirir.

Bu atasözü, yaradılıştan iyi ve doğru olan kimsenin, ne kadar elverişsiz bir ortamda bulunursa bulunsun niteliğini yitirmediğini söyler. İki söz de doğru çıkan dumanı anar. Atasözü bunu kişinin özüne, öteki söz bir işin yöntemine bağlar.