Anlamı
argo şartlar ne olursa olsun çıkarını gözetmek.
Detaylı Açıklama
Dümenine bakmak, şartlar ne olursa olsun kendi çıkarını düşünmek, başkasını pek hesaba katmadan kendi yolunu kollamak anlamında kullanılan argo bir deyimdir. Burada dümen, kişinin kendi yönü ve hesabı olarak düşünülür. Bir kimse dümenine bakıyorsa ortak iyiliği değil, önce kendi menfaatini gözetiyordur. Bu yüzden sözde bencillik, fırsatçılık ve umursamazlık hissi vardır. Özellikle çıkar çatışmasının olduğu ortamlarda, ortaklık bozulduğunda ya da güven duygusu zedelendiğinde sık kullanılır. Kısacası dümenine bakmak, insanın genel durumu değil kendi çıkar çizgisini esas almasını, koşullar ne kadar karmaşık olursa olsun kendini kurtarmaya ve kazanç sağlamaya çalışmasını anlatan argo bir deyimdir. Bu yüzden deyim, ortaklığı bozan bireysel hesapçılığı kısa ve sert biçimde damgalayan bir söyleyişe dönüşür.
Örnek Cümleler
- Ortaklık bozulunca herkes dümenine bakmak derdine tek başına iyice düştü.
- Mahalle meselelerinde bile dümenine bakmak alışkanlığı yüzünden kimse ona güvenmiyor.
- İşler sarpa sarınca dostluk bir yana, herkes önce dümenine bakmak istedi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kişi ortak faydayı ya da başkalarının durumunu gözetmeden yalnız kendi çıkar hattını izlemektedir. Bu da sözü eleştirel kılar. Deyimin sertliği bu bencil bakıştan gelir.
Ortaklık, para ilişkileri, kriz dönemleri ve güvenin zayıfladığı sosyal çevrelerde daha sık duyulur. Çünkü bu alanlarda herkesin kendi hesabına yönelmesi daha görünür olur.
Hayır. Dümeni elinde tutmak yönlendirici güç sahibi olmayı anlatır; dümenine bakmak ise daha çok kendi menfaatini kollama anlamı taşır. Biri otoriteyi, diğeri bencilliği öne çıkarır.