Deyim

Dümenine Bakmak Ne Demek?

Anlamı

argo şartlar ne olursa olsun çıkarını gözetmek.

Detaylı Açıklama

Dümenine bakmak, argoda şartlar ne olursa olsun çıkarını gözetmek anlamındadır. Tanım bir tutumu anlatır: kişi çevresinde ne olursa olsun kendi yararını öne koyar. Şartlar bir kriz, bir felaket, bir dostun sıkıntısı ya da bir kurumun çöküşü olabilir. Çıkar bir para, bir makam, bir rahatlık ya da bir ayrıcalık olabilir. Kişi iyelik ekiyle anılır: herkes dümenine bakıyor. Kalıp bir eleştiri olarak kurulabilir: o hep dümenine bakar. Bir öğüt olarak da söylenebilir: sen dümenine bak. Tanım bu tutumun başkalarına zarar verip vermediğini söylemez. Argo işareti sözün teklifsiz konuşmaya ait olduğunu gösterir. Söz bir şirket koridorunda, bir pazarda ya da bir kriz anlatısında duyulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Şirket batmak üzereyken bile kendi primini garantiye alan müdür, her zamanki gibi dümenine baktı.
  2. Komşuları sel felaketiyle uğraşırken kum torbalarını iki katına satan esnaf dümenine bakıyordu.
  3. Takım küme düşse de sözleşmesindeki yüksek ücreti almakta direnen futbolcu, yalnız dümenine bakmıştı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

İyelik eki dümenin kişinin kendisine ait olduğunu gösterir: kişi başkalarının değil, kendi teknesinin yönüne bakar. Sözlüğün açıklamasında da bu bakışın odağı kişinin kendi yararıdır. Kalıp argo olarak işaretlenir.

Nalıncı keseri gibi kendine yontmak, yaptığı işlerde hep kendi çıkarını düşünmektir. Dümenine bakmak da çıkarı gözetmeyi anlatır; tanımı buna koşulların önemsizliğini ekler. Biri bir alışkanlığı, öteki zor koşullarda bile değişmeyen bir tutumu öne çıkarır.

Atasözü, alışverişte iki tarafın da kendi çıkarını düşündüğünü, bu yüzden dostlar arasındaki alışverişin dostluğu bozabileceğini söyler. Dümenine bakan kişi de çıkarını gözetir. Atasözü bu tutumun dostluklara zarar verebileceğini hatırlatır.