Anlamı
alışverişte iki taraf da kendi çıkarını düşündüğünden iki dost arasındaki alışveriş dostluğu bozabilir, bu nedenle de dostluklarını sürdürmek isteyenler birbirleriyle alışverişte bulunmamalıdırlar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, dostluk ve akrabalık ilişkilerinin ticari çıkarlarla sınanmasının çoğu zaman kırgınlık doğurduğunu anlatır. Birlikte yiyip içmek, paylaşmak ve yakınlık kurmak başka şeydir; alışveriş yapmak, hesap görmek ve çıkar çatışmasına girmek başka şeydir. Akrabalar arasındaki sevgi, ticaretin getirdiği pazarlık, fiyat, borç, alacak ve beklenti baskısıyla kolayca yıpranabilir. Çünkü alışverişte herkes doğal olarak kendi yararını gözetir. Bu da en yakın insanlar arasında bile güvensizlik, alınma veya kırgınlık doğurabilir. Atasözünün verdiği öğüt, sevgiyi korumak için bazı alanlarda sınır koymaktır. Her yakınlık, her iş ortaklığına uygun değildir. Bazen ilişkiyi sürdürmenin en sağlıklı yolu, hesap işine girmemektir. Halk tecrübesi burada insan doğasını romantikleştirmez; tam tersine, menfaatin en sıcak bağı bile zorlayabileceğini kabul eder. Bu yüzden söz, akrabalığa karşı değil, ilişkiyi koruyacak mesafeyi doğru ayarlamaya yöneliktir. Samimiyetin bozulmaması için bazı kapıların hiç açılmaması gerektiğini söyler.
Örnek Cümleler
- Kardeşine araba sattı, iki yıl konuşmadılar; akraba ile ye iç, alışveriş etme.
- Dükkânı amcasından devraldı, hesap yüzünden bayramlarda bile görüşmez oldular; akraba ile ye iç, alışveriş etme.
- Eniştesiyle ortak dükkân açtı, ilk hesap gününde iki aile küstü; akraba ile ye iç, alışveriş etme.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Değildir. Akrabalığı korumak için söylenir. Yasakladığı şey yakınlık değil, o yakınlığı bozma ihtimali yüksek olan alışveriş ilişkisidir. Yeyip içmeyi açıkça öğütlemesi de bunu gösterir; söz ilişkiyi değil türünü ayırır.
Çünkü alışverişte iki taraf da kendi çıkarını gözetir. Yakınlık yüzünden pazarlık açıkça yapılamaz, kusur söylenemez; biriken kırgınlık da sonunda ilişkiye yansır. Zarar çoğu zaman iki taraflı olur.
İlişkiyi ve ticareti ayrı tutmayı öğütler. Yakınlarınla sofraya otur, yardımlaş, görüş; ama parayı ve hesabı araya sokma. Atasözü bu ayrımı tek cümlede kurar; kolay hatırlanması da bundandır.