Deyim

Dünyaya Gözlerini Kapamak (yummak) Ne Demek?

Anlamı

ölmek:
'Bir sabah söyledi son sözlerini / Yumdu dünyaya ela gözlerini' -Y. K. Beyatlı.

Detaylı Açıklama

Dünyaya gözlerini kapamak, ölmek anlamındadır. Kalıbın yummak fiiliyle kurulan biçimi de vardır: dünyaya gözlerini yummak. Sözlük kalıbı tek bir fiille açıklar. Özne ölen kişidir; iyelik eki kişiye göre değişir: dünyaya gözlerimi kapadığımda. Ölen kişi bir sanatçı, bir aile büyüğü, bir hasta ya da bir asker olabilir. Ölümün yeri ve zamanı cümlede verilebilir: doksan yaşında, köyünde dünyaya gözlerini yumdu. Tanım ölümün sebebini söylemez; bir hastalık, bir kaza ya da yaşlılık olabilir. Kalıp bir gazete haberinde, bir biyografinin son satırında ya da bir şiirde geçebilir. Bir taziye mesajında da, bir anma töreninde de duyulabilir. Kalıp ölen kişinin son anını anlatırken de kullanılabilir: hastanede, ailesinin yanında dünyaya gözlerini kapadı.

Örnek Cümleler

  1. Yetmiş yıl sahnede kalan usta oyuncu, geçen kış İstanbul'daki evinde dünyaya gözlerini yumdu.
  2. Uzun süredir hasta olan dedem, bayram sabahı bütün torunları başındayken dünyaya gözlerini kapadı.
  3. Cepheden yaralı dönen genç asker, köyüne vardıktan üç gün sonra dünyaya gözlerini kapadı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Yummak biçimi geçer: Bir sabah söyledi son sözlerini / Yumdu dünyaya ela gözlerini. Şiirde fiil dizenin başına alınmıştır. Son sözlerin söylenmesi ile gözlerin yumulması aynı sabaha bağlanır.

Dünyaya gelmek, insanın doğmasıdır; dünyaya gözlerini kapamak ise ölmektir. İki kalıp dünya sözcüğüyle hayatın başını ve sonunu anlatır. Biri gözlerin dünyaya açıldığı, öteki kapandığı anı düşündürür. İkisinde de özne aynı insandır.

Atasözü, her eve gelin girmeyebileceğini ama ölümün kesinlikle gireceğini söyler. Dünyaya gözlerini kapamak bu kaçınılmaz sonu tek bir kişi için anlatır. Atasözü ölümün herkese geleceğini, deyim birinin öldüğünü bildirir.