Anlamı
ölmek:
'Mektubun elinize değmesinden epeyce zaman evvel dünyaya yuf borusu öttürmüş olacak.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Dünyaya yuf borusu öttürmek, ölmek anlamında kullanılan eski ve mecazlı bir deyimdir. Söylenişi sert değil, halk ağzına yakın ve hafif ironik bir renge sahiptir. Bu yüzden ölüm haberini doğrudan söylemeden aktarmaya yarar. Eski kuşakların dilinde ölümün ağır tarafını yumuşatırken, aynı zamanda hayatın faniliğini de duyurur. Açık açık öldü demek yerine böyle dolaylı bir söz seçilmesi, acıyı biraz perdelemek ve haberi daha halk anlatısına uygun bir tonda vermek içindir. Söyleyişin tuhaflığı da bu halk tadını güçlendirir. Aynı zamanda deyimin hafif alaycı sesi, sözün akılda kalmasını sağlar. Kısacası dünyaya yuf borusu öttürmek, ölümü hem hüzün hem de dil oyunu taşıyan eski bir halk söyleyişiyle dile getiren dikkat çekici bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Mektup gidene kadar o çoktan dünyaya yuf borusu öttürmek nasibine erişmişti.
- Köyde biri ölünce yaşlılar bazen dünyaya yuf borusu öttürmek diye söylerdi.
- Adamın dünyaya yuf borusu öttürmek vakti gelince bütün malı mülkü geride kaldı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü ölüm gibi ağır bir gerçeği doğrudan söylemek yerine, halk ağzına özgü dolaylı ve hafif alaylı bir benzetmeyle anlatır; bu da deyimi hemen ayırt edilir kılar.
Doğrudan ölmek demekten daha dolaylı ve yumuşaktır; ancak içindeki hafif ironi yüzünden tamamen nötr değil, halk anlatısına yakın renkli bir tını taşır.
Bağlamdan çoğu zaman anlaşılır, fakat bugünkü konuşmada daha çok eski kuşakların dili, ağız özellikleri ve halk söyleyişi tadı taşıyan bir söz olarak duyulur.