Anlamı
sessiz, sakin duruma girmek:
'Posta kâtibi eskiden çok sert bir adamdı. Fakat gitgide ona garip bir durgunluk çökmüştü.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Durgunluk çökmek, bir insanın, bir mekânın ya da bir ortamın üzerine sessiz, ağır ve hareketsiz bir hâlin yayılması anlamında kullanılır. Bu deyim yalnız sakinleşmeyi değil, canlılığın azalmasını, sözün kesilmesini ve bazen içe çöken bir kederi de düşündürür. Bir kahveye durgunluk çökebilir, bir aile sofrasına durgunluk çökebilir, hatta bir insanın ruhuna da durgunluk çöker. Bu yüzden ifade hem dış ortam hem iç dünya için çok uygundur. Gündelik dilde özellikle neşenin kaybolduğu, konuşmaların azaldığı ve herkesin içine çekildiği durumları anlatırken güçlü durur. Kısacası durgunluk çökmek, hareket ve canlılığın yerini ağır bir sessizliğe bırakmasını anlatan etkili bir deyimdir. Böyle durumlarda söz, ortamın yalnız sakin değil, aynı zamanda iç sıkıcı ve bastırıcı bir havaya büründüğünü de açıkça sezdirir.
Örnek Cümleler
- Kötü haber gelir gelmez evin içine derin bir durgunluk çöktü.
- Akşamüstü saatlerinde meydanın üstüne herkesin derinden hissettiği garip bir durgunluk çökmüştü.
- Son günlerde ona öyle bir durgunluk çöktü ki eskisi gibi konuşmaz oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü burada sessizlik hafif ve huzurlu değil, çöken bir örtü gibi hissedilir. Bu da sözün ağırlığını artırır. Böylece deyim, yalnız susmayı değil, içe işleyen kasveti de anlatmış olur.
Üzücü haber, tartışma sonrası sessizlik, akşam çökerken sakinleşen yerler ve içine kapanan insanlar için daha etkili görünür. Bu bağlamlarda deyim, canlılığın nasıl bir anda sönüp kaldığını belirgin biçimde gösterir.
Çünkü insanın içine çöken sessizlik de dış ortam kadar belirgin hissedilir. Deyim bu iç kapanmayı da güçlü biçimde anlatır. Bu yüzden ruh hâlini dış manzarayla birleştiren kullanımlarda çok yerinde durur.